TEVREDENHEIDSMANAGER

De vorige keer op deze plek schreef ik over Sinterklaas en zijn veelkleurige Piet. Ik zou het nu even over de Kerstman kunnen hebben. Maar ach… die goeie oude lobbes van een Kerstman, daar ga ik mij nu niet druk over maken. Toch is het wel een leuk weetje dat de Kerstman oorspronkelijk afstamt van onze Sinterklaas. Dat zit zo. Kolonisten uit Nederland die eind 19e eeuw naar Noord-Amerika emigreerden namen naast hun koffers ook hun eigen folklore en cultuur mee, waaronder het Sinterklaasfeest. In de loop van de tijd verbasterde de naam ‘Sinterklaas’ tot het huidige ‘Santa Claus’ en deed onze Sint in een iets andere outfit later zijn intrede weer in Nederland, én in de rest van de wereld. Ingewikkeld? Nee hoor, eigenlijk zou je kunnen zeggen dat de Kerstman een leugen in een leugen is en een genetisch gemanipuleerde Sinterklaas. Maar wij kunnen ook vaststellen dat de Kerstman of Santa Claus of Father Christmas of Père Noël of Papá Noel… eigenlijk Neerlands grootste exportproduct aller tijden is. En als wij nu op tijd zo slim waren geweest het idee-, kopie-, model- en merkenrecht op Santa Claus te claimen dan waren wij nu met stip het rijkste land ter wereld geweest (nu bezetten wij de 14e plek, wat ook niet slecht is trouwens).

De Kerstman, en met hem de vele hulp-kerstmannen, hebben in Nederland nu wel een probleem. Er zijn bijna geen rendieren meer te krijgen om voor hun karretje te spannen nu Staatsbosbeheer in de Oostvaardersplassen de voorraad edelherten drastisch aan het afschieten is. Hoe schrijnend is het als je weet dat veel rendierbouten en -ruggen tijdens het feest van hun baasje op het Kerstmenu prijken. Maar ja, de natuur mag niet zijn eigen gang gaan in een door regels en ambtenaren bestuurd Nederland. En zelfs de Partij voor de Dieren weet de afschot niet te voorkomen maar de herten in de natuur laten verhongeren is voor deze dierenvrienden ook geen optie. Die beelden zijn niet goed voor de publieke opinie. Vooral randstedelingen – die het verst van de natuur af staan – maken zich hier graag druk over en zien de Oostvaardersplassen als een hertenkamp waar je in de winter met goed geweten je aardappelschillen over het gaas kunt gooien om de hertjes even bij te voeren. “Ze zijn zo lief….” Maar het is de landelijke- en de provinciaalse politiek die het zover heeft laten komen. Een kek idee – wij creëren een nieuwe wildernis, da’s leuk joh! – eindigt daarmee in een bloederige nachtmerrie zonder winnaars, behalve misschien dan de poelier.

En zie wat er gebeurt. Niemand neemt écht verantwoordelijkheid voor de situatie die is ontstaan. Dat is het kenmerk van democratisch gekozen, openbare lichamen. Als het mis gaat kijkt iedereen de andere kant op. Churchill heeft al eens gezegd: “Democratie is de minst slechte regeringsvorm”. Maar hij was tenminste wel een leider. En dat zien wij steeds minder, frontmannen (of -vrouwen) die verantwoordelijkheid durven te nemen en ergens voor staan. Waar zijn ze gebleven? Premiers als Lubbers, Van Agt, Kok en politici als Bos en Bolkestein. Staatsmannen die echt voorop liepen, een duidelijke mening hadden en consequent waren in hun woorden en daden. Kom daar nu eens om. Met een minister-president die alles wat krom is recht weet te buigen en kabinetsleden die geen stelling durven te nemen maar zich lekker verschuilen onder de paraplu van de coalitie. Maar ja, het past in de tijd. ‘Afschuiven’ is onder politici het werkwoord van nu. En de ambtenaren doen het echte werk wel. Die zijn de consequente factor. Politici komen en gaan of verschuiven maar ambtenaren, die blijven zitten. Die soort heeft geen natuurlijke vijand.

Politicus of manager, het is om het even. Want een ander woord voor ‘afschuiven’ is ‘managen’. Een manager is per definitie aan het afschuiven ook al heet het in hun eigen jargon ‘delegeren’. En ja, dat past ook in de tijd van nu. De oprukkende managers nemen de macht over van de bestuurders en de ondernemers. En creëren vervolgens chaos die alleen zij weten te managen. Zo zorgen zij voor hun eigen onmisbaarheid en afhankelijkheid. In het bedrijfsleven is dat levensgevaarlijk. Managers die zand in de ogen strooien van de ondernemers en die bij opdoemende problemen – als zij door de vloer dreigen te zakken – weer verdwenen zijn vóórdat de CEO zijn ogen schoon heeft kunnen vegen. In andere tijden waren er ondernemers die tot de verbeelding spraken. Waar zijn ze gebleven? Entrepreneurs als Boymans van Beuningen, Anton, Frits of Gerard Philips, Fentener van Vlissingen… Ja, nu heb je John de Mol en Joop van den Ende. En er zijn er nog wel een paar te noemen maar échte grootheden? Die vanuit het niets een grote tent opzetten? Nieuwe jonge rijken genoeg, als je de Quote 500 mag geloven. Maar de meeste jongeren verdienen hun ‘goud geld’ in het voetbal, de DJ-muziek of de media industrie. Ondernemers met durf, toekomstvisie en kennis van hun eigen product zijn een uitstervend soort.

Ondernemerschap = leiderschap. En daar ontbreekt het vaak aan. Kijk naar premier Rutte, duidelijk een product van zijn tijd. Als voormalige personeelsmanager bij Unilever – met alle respect – ‘managed’ hij nu, als hoogste politieke baas, ons land. Hij lacht wat, draait wat met zijn kont, doet alsof zijn neus bloed, kijkt wat verongelijkt, schrijft een brief aan het volk en komt zo overal mee weg, als een échte manager (cynisch). Maar een échte manager (serieus) verstaat zijn ambt. En brengt de kennis, vakmanschap en kwaliteit over op anderen. Zoals Van Gaal, Koeman en Hiddink dat kunnen in het voetbal. Maar een voetballer kan een manager zijn maar een manager is nog geen voetballer. En een manager kan geen ondernemer zijn maar een ondernemer wel een manager. Snapt u het nog? Een geneesheer kan dus wel een ziekenhuis besturen maar een manager kan niet opereren, althans niet op de OK. Hoe dan ook, een goede manager moet een goede leider zijn. Die moet medewerkers bij een bedrijf, of ambtenaren bij overheden, motiveren en enthousiasmeren, een voorbeeld voor anderen zijn en iedereen met hun neus in de juiste richting sturen. Managers heb je in alle soorten en maten. Laatst hoorde ik iemand over een ‘tevredenheidsmanager’ en ik was er niet eens verbaasd over. Tot ik begreep dat deze manager krokettenbakker in de bedrijfskantine bleek te zijn. Ja, dan bak je ze wel héél bruin.

Ik hoop op z’n minst dat u met een tevreden gevoel de feestdagen in kunt gaan – manager of niet – en wens u fijne feestdagen en een voorspoedig, schoon en welvarend nieuw jaar.

Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology