SONDE VAN DE TIJD OF ZONDE VAN DE TIJD ?

Gelukkig… wij zijn alweer een mooi stuk onderweg in het nieuwe jaar. Ver genoeg om de verplichte ‘beste wensen’ of ‘…en vooral een gezond nieuwjaar’ niet meer uit te hoeven spreken. Want dat wens ik u altijd toe, ongeacht wat de kalender hierover aangeeft. Het was mij het oudejaarsfeestje weer wel. Wat een idioterie. Zeventig miljoen miljoen euro in een paar minuten in rook te zien opgaan. En voor tonnen aan fijnstof, zware metalen en plastic de lucht in te schieten. Er is voor 14 miljoen euro schade aangericht en 434 vuurwerkslachtoffers zijn het ziekenhuis ingeschoten. En twee het mortuarium in. Een goed begin? Nou nee. Op zo’n moment denk ik dan: wat zijn wij toch een primitief volkje. Inwoners van een van de meest welvarende landen ter wereld, technisch en economisch tot heel veel in staat maar politiek en bestuurlijk niet bij machte om de excessen van groepen primaten te beteugelen. Een brevet van onvermogen. Over primitief gesproken…

Ongeveer twee maanden geleden, in dezelfde week dat er weer een ruimtesonde landde op Mars, werd bekend dat op het Noord-Sentineleiland een Amerikaanse missionaris is omgekomen door een regen van pijlen uit de bogen van het laatste oervolk op aarde: de Sentilezen. Het contrast kan niet groter. De techniek die er voor nodig is om de InSight-sonde op de rode planeet neer te zetten is bijna niet voor te stellen. De reis er naar toe duurde zeven maanden en was 482 miljoen kilometer ver. Met een uiterste precisie is de sonde, vol met hypermodern, wetenschappelijke technisch vernuft, met een snelheid van 20.000 kilometer per uur onder een hoek van 12 graden de dampkring van Mars binnengedrongen – één graad er naast en de sonde van ruim 1 miljard dollar was verbrand – en binnen zeven minuten met parachutes en remmotoren voldoende afgeremd tot het met een zacht plofje van 8 kilometer per uur op het Marsoppervlak kon landen. Nog geen negen minuten later had het de eerste selfie in de woestijn van Elysium Planitia al naar de Aarde doorgestuurd met op de achtergrond de horizon van Mars. Voor zover wij weten is de InSight-sonde niet onthaald met een regen van pijlen of van Marsgesteente door aldaar woonachtige aliens.

Dat overkwam de Amerikaanse geloofsverkondiger dus wel. Geheel in de traditie van de kerk had hij zijn zinnen er op gezet de ‘laatste wilden’ van deze planeet tot het christendom te bekeren. De Sentilezen waren hier duidelijk niet van gediend. Ondanks het verbod van de Indiase regering het eiland te betreden was onze dappere dodo door vissers op het maagdelijke strand afgezet en trad onder bescherming van kruis, bijbel en een stralende glimlach een wisse dood tegemoet. Ik geloof niet dat de Sentilezen dit vanuit agressie of kwaad hebben gedaan maar zij willen gewoon geen invloeden van buitenaf en dulden geen vreemdelingen, pottekijkers, autoriteiten of wie dan ook op hun eiland. En geef ze ongelijk, want wat voor goeds heeft dat in het verleden gebracht? Onder het mom van de missie zijn door het instituut kerk en haar vertegenwoordigers vele rijke en vredelievende inheemse culturen verstoord, weggevaagd, beroofd, onderdrukt, gemarteld en gedood. En was het niet een missionaris dan wel de ontdekkingsreiziger of de cultureel antropoloog die een spoor van bacteriën en virussen meedroegen die op hun beurt hele stammen hebben gedecimeerd of uitgeroeid. Logisch dat de Sentilezen ‘met de kennis van nu’ zeggen: “Blijf lekker daar waar jij bent en laat ons met rust. Wij redden ons prima: wij zitten de hele dag in de blote kont op het strand, duiken af en toe de branding in, vangen eens een visje, schieten met de blaaspijp een aapje uit de boom, gaan ’s avonds lekker barbecuen, drinken een glaasje palmwijn, doen een dansje en kruipen ’s nachts onder de bamboebladeren lekker tegen de rug van ons liefje aan. Wie doet ons wat?” Dat is dus het punt. Wie hun wat wil doen is de klos, en wordt lekgeschoten met pijlen, begraven op het strand, weer opgegraven en op bamboestengels gespietst met het gezicht naar de zee. Als een soort prehistorisch verbodsbord met de niet mis te vatten betekenis: verboden voor onbevoegden.

Ik vind dat mooi. Het contrast met de tijd waarin wij leven en waarin zij leven. Het is dezelfde tijd maar met voor ons en voor hun een heel andere betekenis. Zij leven nog op dezelfde wijze, in de steentijd, zoals ooit 40.000 jaar geleden in Afrika. Puur. Elke dag hetzelfde als de dag ervoor. En wij? Wij zijn alleen maar bezig met morgen, met groei, met technische ontwikkelingen, met kunstmatige intelligentie, met onmogelijke uitdagingen met als gevolg dat wij sondes op Mars kunnen zetten. Wij zeggen: ‘dit is dé sonde van deze tijd’. De Sentilees zou zeggen: ‘zonde van de tijd’. Want wij creëren verdienmodellen uit onze ontwikkelingsdrift, werken ons een slag in de rondte, trotseren files en stress en dat allemaal om uiteindelijk drie weken op vakantie te kunnen gaan om…. op het strand te zitten, lekker te BBQ-en, een drankje te drinken en een dansje te doen en.. en… Precies…! Dat doen de Sentilezen al duizenden jaren. Ik denk wel eens: “Wie is hier nu gek?”

Maar ja. Ik ben geen Sentilees en zal er niet een kunnen worden. Ze zien mij al aankomen met mijn technische oplossingen voor een schoner milieu. Ze lachen mij vierkant uit, doen een dansje en laten het pijlen regenen. Maar het heeft mij wel weer aan het denken gezet. De milieuproblematiek en de opwarming van de aarde is het gevolg van onze ongebreidelde expansiedrift. De prijs die wij hiervoor moeten betalen (in de betekenis van wat wij allemaal kwijt raken) is hoog. En de wetenschap zal er vast bij gebaat zijn om de samenstelling van Mars te onderzoeken maar laten wij vooral niet vergeten goed voor onze eigen planeet te zorgen. En wat wij kunnen herstellen moeten wij niet nalaten te doen. Het is nog niet te laat maar wij mogen onze ogen niet sluiten voor de tekens aan de wand. Wonen en leven op Mars is nog een utopie en het onbedorven, tropisch eilandje van de Sentilezen is voor ons allen wat te klein, bovendien laten de eilanders ons niet toe. Dus blijven wij van DMT maar beter werken aan een schone en welvarende toekomst. En als nu elke wereldburger dat principe hanteert dan komt het hier op aarde vast wel goed. Dáárvoor hoeven wij niet naar een andere planeet.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology