PAS OP DE PLAATS

Als je nu over de Afsluitdijk rijdt kun je het effect van de zeespiegelstijging al heel duidelijk zien. Dat wil zeggen: bij Kornwerderzand is al een stuk dijk met twee meter verhoogd. Dat is best wel indrukwekkend. Terwijl voor je gevoel de Waddenzeespiegel nog niet hoger is dan anders. Maar dat is ook moeilijk te zien, als het water hoger staat kan het ook gewoon vloed zijn. Het is net alsof de overheid meer weet dan wij en de zeven meter hoogte van nu niet bestand is tegen het wassende water van de toekomst. Even leek het er op dat het project ‘Aanpassing Afsluitdijk’ zou worden stilgelegd vanwege de stikstofuitspraak van de Raad van State. Hoe ironisch… de uitstoot van CO2 heeft gevolgen voor de opwarming van de aarde en dus voor de stijging van de zeespiegel, de uitstoot van stikstof zorgt er ervoor dat wij nu geen dijken kunnen bouwen om ons tegen de zondvloed te beschermen. Gelukkig schijnt het mee te vallen, er was slechts één vergunning (voor een partij stenen) niet verleend. Ik zag de graafmachines, als reusachtige ja-knikkers, de dijk weer op klimmen. Maar even verderop zag ik Cornelis Lely zijn wijze hoofd nee-schudden, waarschijnlijk verbaasd over alle hectiek om hem heen (of misschien omdat hij bang is dat hij wéér verplaatst gaat worden).

Over CO2- en stikstofuitstoot hoefde professor Lely zich in 1927, toen met de aanleg van de Afsluitdijk werd begonnen, niet druk te maken. In slechts vijf jaar werd de bouw van dit Kunstwerk voltooid. Nu, in deze moderne tijd, doen ze over de renovatie bijna net zo lang. Maar dan kunnen wij er, volgens plan, tot het jaar 2050 ook weer tegen. Dat is (toevallig?) hetzelfde jaar als de klimaatdoelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs moeten zijn gehaald. En wat als het doel eerder al wordt gehaald? Immers, tegen die tijd rijdt iedereen al een elektrische auto, varen containerschepen onder zeil op de wind, vliegen vliegtuigen, rijden vrachtauto’s en zoeven treinen op waterstof, wordt vlees kunstmatig geteeld en zijn koeien, varkens en kippen alleen nog in de dierentuin te bewonderen, leeft iedereen onder zonnepanelen en brandt de kachel thuis op warmtepompen, is het gasfornuis de deur uit, douchen wij onder zonnestralen, worden onze huizen en kantoren weer van plaggen gemaakt, bestaat de industrie alleen nog maar uit ‘cradle to cradle’ productie want alles wordt hergebruikt, werken wij alleen nog maar bij daglicht en bestaat de economie alleen nog maar uit ruilhandel… En toen ging de wekker…

Het lijkt een utopie. In dertig jaar een dergelijke grote omslag maken, in een wereldwijd blijvend groeiende economie, lijkt haast onmogelijk. Verreweg de grootste veroorzakers van CO2- en stikstof uitstoot zijn de producenten van elektriciteit, de gebruikers van transport, landbouw en veeteelt, de producenten in de industrie, de bouwers van wegen, huizen en kantoren, en de olie- en gas maatschappijen die de grondstoffen delven, raffineren en transporteren. Klein voorbeeld: je zou zeggen dat er op het gebied van elektrisch transport al grote stappen zijn gemaakt maar dan nog bestaat op dit moment slechts vijf procent uit duurzame energie. Het schiet niet echt op…

Dat vinden de klimaatactivisten ook. Maar het actiewoord ‘blokkeren’ staat per definitie alle vooruitgang in de weg. Wat willen zij daar nu mee bereiken? Het klimaat staat al op de agenda van de politiek en er wordt al werk van gemaakt. Ja, het moet sneller maar kan het ook sneller? Actie geeft reactie. Op het moment dat de regering stappen wil zetten om de stikstofuitstoot terug te dringen komen de boeren met hun tractoren de provinciehuizen binnenrijden. Nee, de boeren spelen bepaald geen voortrekkersrol maar ja, ik begrijp ook dat ze niet alles over zich heen laten gaan. Met een beetje boerenverstand moeten ze dat in Den Haag toch begrijpen?

En ondertussen liggen er heel veel bouwprojecten stil (wegen, huizen, kantoren, industrie…). Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet meer als basis worden gebruikt voor toestemming voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Het is een duidelijke, door de Raad van State bepaalde, PAS op de plaats. En ik begrijp nog wel de theorie achter het verminderen van de stikstofuitstoot maar van het beleid in de praktijk begrijp ik eerlijk gezegd geen snars. Wie wel, zou ik willen vragen maar ik weet het antwoord ook al: de ambtenaren en de natuurorganisaties. En de ondernemer mag het weer zelf gaan uitzoeken. Over natuur gesproken… échte natuur kent Nederland maar amper, het meeste is aangelegd, is dus: cultuur. Natuurlijk vind ik het ook mooi als de wilde orchidee, het pijpenstroootje en de bochtige smeele ook een kans krijgen te groeien en te bloeien en dat niet alles door brandnetel of braamstruiken verstikt wordt. Maar of daar alles voor moet wijken?

Ondertussen is er aan de Turks-Syrische grens ongetwijfeld een heftige uitbraak van CO2- en stikstofuitstoot door oplaaiend oorlogsgeweld. Met die hoeveelheid stikstof bij ons in mindering zouden alle bouwprojecten weer door kunnen gaan. Dat slaat natuurlijk nergens op maar ik noem dit voorbeeld om de stikstof discussie in Nederland een beetje te kunnen relativeren. Terwijl wij ons hier druk maken over de toekomst van de korenbloem en de roze bolderik zet Turkije de toekomst van een heel volk op het spel. En daar is echt niemand die zich bekommert over de terugloop van eendenkroos in boerensloten en het verdwijnen van akkerkruiden bij ons in de achtertuin.

En toch. De aarde is van iedereen. In het jaar 2050 moeten wij deze prachtige planeet met 9,7 miljard mensen gaan delen en elke dag komen er 230.000 mensen bij. Wij moeten het wel leefbaar houden met z’n allen. Overal ter wereld. Of het nu op de noordpool is of op de evenaar. Of het nu in Leeuwarden is of in Tualatin, in Wageningen of Kuala Lumpur of in Joure…

Toevallig zijn dit wel de plekken waar de mensen van DMT hard werken aan een schone en welvarende toekomst. Want wij stoten graag wat anders uit dan stikstof.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology