Het is volop zomer. De maand juli begon koud (met Pasen was het warmer) maar inmiddels staat de zon op haar heetste stand en regent het al een paar dagen…. hitterecords. Het weer en het klimaat, het blijven onderwerpen die de mens bezighoudt. Zeker nu. Anders dan vroeger wordt er nu aan een klimaatrecord van alles verbonden. Goed, de zomer van 2018 was de warmste zomer ooit gemeten in ruim drie eeuwen tijd, met een gemiddelde temperatuur van 18,9 ºC (normaal 17,0 ºC). En dan is de koppeling met de opwarming van de aarde snel gemaakt. Maar toen in de zomer van het jaar 1826, bijna 200 jaar geleden(!), de thermometer gemiddeld 18,7 ºC aan gaf was er niemand die zich afvroeg wat daar de oorzaak van zou kunnen zijn. Het was gewoon warm. Punt.

En toch, ik wil het niet bagatelliseren. Ik zie ook tekenen aan de wand. En reuzenteken in Drenthe. Het draaigatje, een vervelend bijtend miertje uit Zuid-Europa, rukt ondergronds op en de Aziatische tijgermug, illegaal meegevaren op de koopvaardij, kan inmiddels de huidige Nederlandse winter gemakkelijk overleven. De eikenprocessierups houdt het niet alleen meer bij de 4-daagse van Nijmegen maar wandelt inmiddels in grote colonnes het hele land door. En iedereen krijgt er jeuk van. Reptielen zoals de kamsalamander en de heikikker dreigen door de aanhoudende droogte het loodje te leggen evenals insecten zoals de libelle, de veenvlinder en de kleine vos (is ook een vlinder). En dat doet andere dieren weer ‘de das om’ waaronder… de das én de ooievaar.

Ook de Noordzee warmt op en daar komen steeds meer exoten in voor, van pijlstaartroggen, bultruggen tot zelfs vorig jaar een witte (mensen)haai bij Scheveningen. En ja, er zijn weer wolven in Nederland. Het wachten is nu op het eerste Roodkapje. Maar of al die natuurverschijnselen een gevolg zijn van klimaatverandering? Dat valt moeilijk te zeggen. De wetenschappers zijn het niet met elkaar eens. Feit blijft dat de aarde gemiddeld genomen wel warmer wordt. En dat een gemiddelde temperatuurstijging effect heeft op onze omgeving verbaast mij niet. Uiteindelijk heeft alles met elkaar te maken.

Het is boeiend te zien, te lezen en te ervaren wat ‘de mens’ allemaal bedenkt om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Een groep Zwitserse wetenschappers adviseren 1 biljoen bomen te planten (1.000.000.000.000! en misschien mag het eentje meer zijn?). Dit staat gelijk aan 1 miljard hectare bos oftewel een gebied ter grootte van de Verenigde Staten. Er is op aarde inmiddels door ontbossing (!) ruimte genoeg bovendien is het de meest goedkoopste oplossing. De CO2 uitstoot zou daarmee voor tweederde worden gecompenseerd. Duitse onderzoekers komen met een plan om de Amundsenzee aan de rand van de Zuidpool vol met 12.000 windmolens te planten. Die moeten de energie gaan opwekken om zeewater op te pompen en te ontzilten wat vervolgens via tienduizenden sneeuwkanonnen wordt omgezet in 74 biljoen ton nepsneeuw wat in een dikke laag van tien meter over de Zuidpool ijsvlaktes wordt uitgestort. Hierdoor zal de temperatuur van de aarde weer gaan dalen. Als dit onderzoek niet in het wetenschappelijk blad Science Advances zou hebben gestaan dan zou je toch echt denken aan nepnieuws à la broodje aap in komkommertijd. Maar als de nood hoog is wordt de mens vindingrijk. Terwijl naar mijn idee altijd nog het meest gewonnen kan worden door het gebruik van fossiele brandstof aanzienlijk te verminderen. Niet alleen compenseren maar vooral anticiperen. Pak het probleem aan bij de bron en maak goed gebruik van de alternatieven. DMT heeft er wel een paar…

Maar anderen ook! In Katwijk is recent de eerste zonneauto gepresenteerd, de Lightyear One. Ontwikkeld door een start-up uit Helmond als spin-off van de Solar Challenge. Een prachtige, Italiaans vormgegeven auto, waarvan het dak en de motorkap volledig bekleed is met zonnecellen. Dat levert voldoende energie op om 10.000 kilometer per jaar te rijden zonder gemekker en gestekker. Toch prachtig dat zo’n idee geboren wordt in een land met relatief weinig zonkracht. Hier kan Elon Musk’s Tesla straks nog een puntje aan zuigen. En in Den Haag wordt een groot deel van het WMO-vervoer nu met waterstoftaxi’s uitgevoerd. Ik verwacht dat het gebruik van waterstof in de sectoren mobiliteit, industrie, elektriciteit en verwarming de nieuwe norm gaat worden. Maar ach, wie ben ik?

Het klimaat is in de war, flora en fauna zijn van slag maar de mens dreigt ook kierewiet te worden. Het is chaos alom. Neem de benoeming van de voorzitter van de Europese Unie, wat een klucht was dat! Hoeveel tijd (en geld) is daarmee wel niet gemoeid geweest. Al die kandidaten die genoemd zijn, al dat gelobby en voor-wat-hoort-wat, hebben ze écht niets beter te doen? Ik heb nog even gedacht: zal ik mijn vinger opsteken? En dan ‘meneer’ de Amerikaanse president wiens voornaamste tijdverdrijf het lijkt te zijn om via de verdeel-en-heers techniek zijn 2e ambtstermijn veilig te stellen. Je gelooft het gewoon niet! En dan gaan we nog meemaken hoe de nieuwe premier Boris Johnson het Engelse continent nog verder gaat lostrekken van het Europese vaste land. Als hem dat lukt (en dat lukt hem) dan betekent het alleen nog meer chaos. Wat gaat het pond doen? Hoe groot worden de valutarisico’s? Wat voor gevolgen heeft het voor de wet- en regelgeving en CE-normen voor producten, en voor import- en exportbepalingen van levensmiddelen, invoerrechten, douaneformaliteiten etc. Nu al loopt ‘The City’ leeg, het proces van aftakeling zal onder Johnsen alleen maar versnellen.

Ik vind het zonde van alle inspanningen (en kosten) die in de loop van de geschiedenis zijn gedaan. Wij zijn er een paar honderd jaar mee bezig geweest om een gezamenlijk Europa op te bouwen, en dan zijn wij bijna zo ver, en dan stapt één van de belangrijkste Europese partners er weer uit. Zo komt een Verenigde Staten van Europa er nooit. Allemaal het gevolg van korte-termijn-politiek en politiek-winstbejag. Populisten die met list en bedrog de kiezer voor zich weten te winnen en een strategische visie volgen die vaak niet langer rijkt dan tot hun herbenoeming. Ondertussen neemt de globalisering van economische grootmachten als China alleen maar toe en let Europa niet op omdat het alleen maar bezig is met onderling gekissebis. In het lijstje van de top-tien economieën ter wereld in het jaar 2030 staat Duitsland als eerste Europees land pas op de 10e plaats. China is dan verreweg de grootste, Amerika is al gezakt naar de 3e plaats en landen als Turkije (5) en Egypte (7) hebben Engeland uit de top-10 verdrongen. Dit is slechts een voorspelling en die hoeft niet uit te komen als wij maar een Europese grootmacht en een economische eenheid blijven. Alleen zo kunnen wij blijven hopen op een schone en welvarende toekomst.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology

“Want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren”. Deze regel uit het gedicht van ‘Het Huwelijk’ van Willem Elschot (1910) wil nog wel eens aangehaald worden ter illustratie van iets dat ‘onmogelijk’ is of van iets wat toch niet zal lukken. En dan vaak al bij voorbaat gedacht, zonder het te hebben geprobeerd. De makkelijke weg kiezen, zeg maar. Ik kan daar niets mee. Als alle mensen zo zouden denken en doen dan was er in de wereld weinig tot niets van de grond gekomen. Maar dankzij durfal’s die verder denken dan de mogelijkheden van dat moment blijven er nieuwe uitdagingen. Door de lat alsmaar hoger te leggen en kennis en ervaring op elkaar te stapelen komen wij er telkens weer over heen. Een record is er om gebroken te worden.

Een goed voorbeeld van iemand die enorme grenzen verlegd is natuurlijk Elon Musk. Ik heb hem wel vaker op deze plek aangehaald. Want hij spreekt ook tot de verbeelding, vooral tot die van mij. Na de eerste auto, een Tesla Roadster uit eigen stal die hij via zijn bedrijf Space X de ruimte heeft ingeschoten, heeft hij nu een ‘zwerktreintje’ gelanceerd. Eind mei was het te zien aan de nachtelijke hemel. Een merkwaardig treintje van lichtjes in één strakke streep. De zestig lichtjes op rij waren de weerkaatsing van zonlicht van de evenveel satellieten die vanuit de Verenigde Staten waren gelanceerd. Op de foto lijkt het bijna een buitenaards verschijnsel ware het niet dat het werkelijk de eerste stap is van Elon Musk zijn plan om op elke plek ter wereld snel internet te kunnen aanbieden. Uiteindelijk zal hij daarvoor 12 duizend kleine satellieten de ruimte in schieten, de eerste zestig zweven dus al. Fascinerend! Maar als ik er wat dieper over nadenk is het eigenlijk ook niet meer dan een simpele optelsom van de huidige technische mogelijkheden. Het mooie is dat dit niet door een land, een regering is ontwikkeld en het succes daarvan politiek heeft ‘geclaimd’, zoals bij de eerste mens op de maan, maar door een ‘gewone’ ondernemer. Nou ja, gewoon? Als je per jaar ruim 2 miljard dollar verdient met bedrijven die alleen maar verlies gevend zijn dan doe je wel iets bijzonders. Overigens kan hij de rijkste man van de aarde worden (én van Mars) als hij Tesla in 2028 naar een waarde van 650 miljard dollar heeft getild. Dan is zijn beloning 55 miljard. Haalt hij dat niet dan krijgt hij niets. Over durf gesproken… het is bij hem alles of niets.

Het is maar de vraag hoe de markt voor elektrische auto’s er over tien jaar uitziet. Nu de subsidies zijn afgebouwd is de verkoop aanzienlijk gedaald. De principes van de meeste mensen zitten dus in de portemonnee. En de principes van onze regering zitten in een lek mandje. De doelstelling om
in 2030 alleen maar elektrische auto’s te verkopen is alweer losgelaten wegens niet-haalbaarheid. Immers, ‘tussen droom en daad…’. Bovendien, waterstof is volop in opmars en meerdere automerken zetten hier ook vol op in. BMW heeft al een autonoom vliegende taxi, de SKAI, ontwikkeld die op één waterstoftank van Groningen naar Parijs vliegt. Dus ja, zeg het maar. Moeten wij nog investeren in laadpalen? Het ene land zet in op elektrisch rijden en het andere zet in op waterstof. Lekker handig op vakantie. Doet mij denken aan de ‘goeie ouwe tijd’ van het LPG. Het is er nog steeds en is een van de eerste milieuvriendelijke (lees: minder schadelijk) brandstoffen maar het werd vooral getankt vanwege de lagere prijs. Maar de vraag is: wat tanken wij in 2050?

De alternatieve brandstoffen rukken op. En dat is goed, blijf vooral niet in het steenkolen tijdperk hangen. Wind, zon en water zijn de nieuwe bronnen van duurzame energie. Maar ook kernenergie is schoon én de meest veilige. Opgewaardeerd biogas is op termijn een goede vervanger voor aardgas. Ik denk dat een goede mix, zeker in de transitie periode, ons kan helpen klimaatdoelstellingen te halen. Maar dan lees ik weer in dikke sensatie letters dat de aanpassingen en de afschrijvingen die bedrijven moeten doen als gevolg van het klimaatbeleid, de grootste ondernemingen wel 888 miljard euro gaat kosten. Ja, dat zou zo maar kunnen.
Maar SO WHAT? In de kleine letters staat ook dat het 1,7 biljoen (EEN KOMMA ZEVEN BILJOEN !!) aan marktkansen oplevert, een enorme boost voor nieuwe bedrijven met innovatieve producten en dus een enorme impuls voor de economie. Dus, waar hebben wij het over? Bedreigingen versus kansen. Mooi toch? Daar kan ik mij zó blauw aan ergeren. Die beeldvorming van sommige media die het negatieve als belangrijkste nieuws brengen maar het positieve nieuws klein houden. Stemmingmakerij!

En als ik mij dan toch aan het ergeren ben wil ik dit ook nog wel even kwijt. Ik kocht laatst scheermesjes, niets bijzonders… Maar het gevecht wat ik heb moeten leveren met die verpakking om die mesjes er uit te krijgen. Niet te geloven. Het moest verboden worden! En dan heb ik het over een écht verbod op plastic. Op de productie en op het gebruik. Wat een onzin! Plastic om de komkommer. Plastic bakjes voor blauwe bessen. Plastic rietjes op pakjes drinken… plastic koffiebekertjes met plastic lepeltjes… De rotzooi die dàt geeft langs de snelwegen, bij de P’s. Die P staat voor parkeren! De aanslag die plastic geeft op flora en fauna. De overheid zou daar écht paal en perk aan moeten stellen. Geen symptoombestrijding maar aanpakken bij de bron. Er zijn zoveel goede alternatieven zoals afbreekbare bioplastics gemaakt van aardappelmeel en zoveel meer. Maar het begint bij een droom waarna de daad vanzelf volgt mits er wetten zijn die geen enkel praktisch bezwaar meer kunnen vormen. Alleen zo kunnen wij blijven werken aan een schone en welvarende toekomst.

Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology

Waar ik mij nooit iets bij kon voorstellen, daar heb ik nu een beeld bij gekregen. Het is gelukt om een foto van een ‘zwart gat’ te maken en vanaf nu zie ik, als ik aan een zwart gat denk, een soort warme donut voor me het daarop een geel laagje, gesmolten vanillesuiker. Want dat is wat ik zie op die eerste foto. Ik lees dat het zwarte gat zichtbaar is door het elliptische sterrenstelsel Messier 87 dat zich op 53 miljoen lichtjaren van de aarde bevindt. Het is gigantisch groot, het heeft een massa van 6,5 miljard keer de massa van de zon. Niets kan eraan ontsnappen, ook licht niet. Wat wij op de foto zien is de uiterste grens waar licht nog aan de enorme zwaartekracht van het zwarte gat kan ontsnappen, de zogeheten waarnemingszon, een ring van licht. Het zal wel. Maar wat ik zo interessant vind is dat de theorie over het bestaan van ‘zwarte gaten’ al in 1783 is geopperd door de Britse wetenschapper John Michell. Hij stelde dat er hemellichamen kunnen bestaan met zo’n sterk zwaartekrachtsveld dat de ontsnappingssnelheid groter is dan de lichtsnelheid, ca. 300.000 kilometer per seconde. Zulke hemellichamen stralen dus geen licht uit. En later werd zijn idee bevestigd door de relativiteitstheorie van Einstein in 1915. Het is niet aan mij weggelegd om dat u, geachte lezer, allemaal uit te leggen. Ik ben nu eenmaal geen wetenschapper. Maar ik vind wetenschap wel fascinerend. Dat de mens (niet allemaal) met zijn brein in staat is nieuwe theorieën uit te denken die vaak moeilijk of pas veel later te bewijzen zijn. Want volgens de theorie van Stephen Hawking kunnen zèlfs zwarte gaten ‘verdampen’, in een explosie van gammastraling. Maar ja, hoe weten wij of hij gelijk had? Het bewijs daarvoor kan pas over miljarden jaren worden geleverd.

Zonder de wetenschap hadden wij ’s avonds geen elektrisch lampje aan kunnen doen, ons niet gemakkelijk per auto kunnen vervoeren laat staan als een vogel door de lucht kunnen vliegen. Veel, zo niet alles, hebben wij te danken aan de wetenschap. Computers, DNA-technologie, internet, smart-phone’s, kunstmatige intelligentie… En het gaat maar door. Wetenschap ontwikkelt zich exponentieel. Misschien zijn er in het afgelopen jaar wel meer wetenschappelijke ontdekkingen gedaan dan in de tien jaar hiervoor. Daarom heb ik er ook alle vertrouwen in dat het ‘allemaal’ wel goed komt. Ik zie dat ook steeds meer om mij heen. De veranderingen gaan snel, mede dankzij de wetenschap en dankzij ondernemers die hier hun nieuwe verdienmodellen op kunnen baseren. De politiek kan het amper bijbenen. Wel moeten wij oppassen voor wetenschappelijke experimenten die op zijn minst ‘bedenkelijk’ zijn te noemen. Een Chinese wetenschapper claimt, in de embryonale fase, het DNA van een menselijke tweeling te hebben gemanipuleerd en deze genetisch resistent gemaakt voor HIV. Deze tweeling, Lulu en Nana, is inmiddels geboren. Je moet er toch niet aan denken dat hier een verdienmodel aan wordt gekoppeld. Op termijn zou je dan je ideale kind kunnen samenstellen en bestellen.

Het is niet toevallig dat dit in China is gebeurt. Met de toename van welvaart neemt ook de groei van wetenschappelijk onderzoek een vlucht: kennis is macht. En China is niet bepaald een land waar de ethische normen en waarden duidelijk in de grondwet zijn verankerd. Maar wij hebben er wel mee te maken. Europa vormt nog steeds de grootste economie te wereld maar China is aardig op weg het stokje over te nemen. Na Nederland, Engeland en Amerika beleeft China nu haar ‘Gouden Eeuw’ en niet voor de eerste keer. Het land met goedkope arbeid is ‘de fabriek van de wereld’. Met de invoering van de nieuwe zijderoute, een ontwikkelingsstrategie waarbij China een grotere mondiale rol wil gaan spelen, wordt hun economische en ook hun politieke macht belangrijk vergroot. Het land toont imperialistische ambities, vergelijkbaar met die van Rusland. Ik ben wel eens bang dat dit door Europa onderschat wordt. Voor DMT is China niet een interessante markt. Wij hebben er wel zaken gedaan en hebben een Chinese partner maar in het land die het ‘copyright to copy’ zichzelf eigen heeft gemaakt is deze markt voor ons niet
interessant. En als zij over specifieke kennis en ‘know-how’ willen beschikken dan kopen ze hier wel een bedrijf die hun dat kan geven. Wij werken in het oosten liever met landen als Maleisië, waar ze niet alleen onze producten maar ook onze filosofie en professionaliteit willen kopiëren.

Nu de verkiezingen voor een Europees parlement geweest zijn pleit ik voor een Verenigd Europa. Wij moeten een economisch machtsblok blijven vormen tegen imperialistische grootmachten als China, Rusland en, wel van een andere orde, opkomende economieën als Turkije en India. Daarom is het ook zo’n achterlijk idee dat Engeland nog steeds denkt aan de touwtjes te kunnen trekken met hun Brexit-gedoe: hoezo ’Britannia rule the waves’? Een Verenigd Europa kan in een goede, onderlinge samenwerking (leger, onderwijs, gezondheidszorg, vrij handelsverkeer van goederen en diensten etc.) zoveel meer bereiken voor een land dan als dat land het individueel zou moeten doen. Jammer dat die Europese integratie zo moeilijk verloopt, het hangt veelal van los zand aan elkaar. En goed, er kan in Brussel nog veel verbeterd worden met minder bureaucratie en een eerlijker verdeling van gelden maar daar kunnen wij goede mensen voor kiezen die dat voor ons bepleiten en bevechten. Dat zijn de afgevaardigden, de vertegenwoordigers en de lobbyisten die het voor ons moeten doen. Niet Jan met de pet of Henk & Ingrid of Johan & Anita die via referenda een woordje denken mee te willen spreken. Die weten immers van niets en we hebben in Engeland gezien wat er dan van komt. Dat is een zwart gat waar geen land in terecht wil komen.

Een voorbeeld van een goed werkend Verenigd Europa zie ik eigenlijk al dagelijks om mij heen. Binnen ons bedrijf DMT werken Engelsen, Grieken, Fransen, Belgen, Italianen, Spanjaarden, Zweden, Hongaren, Estlanders, Nederlanders en Friezen onderling al dermate goed samen dat het ‘de gewoonste zaak van de wereld’ is. En daarnaast werken wij net zo gemakkelijk met collega’s en partners in Amerika, Canada, Maleisië, Ierland en Israel. Dat zie ik ook als een van de grootse waarden binnen ons bedrijf: de jonge, ambitieuze en goed opgeleide cosmopolieten die met een gezonde instelling onderling samenwerken aan een schone en welvarende toekomst.
Daar zie ik wel gat in.


Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology

Als ik dit schrijf is het is de week van het kenterpunt. Gisteren was het nog winter. Vandaag staat de zon loodrecht boven de evenaar en dan begint in Nederland de lente. Meteorologisch was die al begonnen op 1 maart, astronomisch gezien rekenen wij vanaf 20 maart. Dag en nacht duren op de eerste lentedag overal ter wereld even lang. Behalve in ons land, daar duurt de dag 10 minuten langer… het zal ook niet zo zijn. Dus hadden wij 10 minuten langer de tijd om bij te komen van het grote politieke kenterpunt: de coalitie is haar meerderheid in de eerste kamer kwijt en de VVD heeft haar meerdere moeten erkennen in het Forum voor de Democratie als grootste partij van dit land. En wellicht wordt het klimatologisch ook een kenterpunt. Of niet… het is maar net hoe je het bekijkt. Het zal wel wat honderdsten graden opwarming van de aarde duren voordat wij daarop het antwoord zullen weten. Wordt Thierry Baudet de nieuwe James Bond 0,00007 die met 13 zetels in de eerste kamer korte metten zal maken van het, met de hakken over de sloot nog nét voor de provinciale statenverkiezing door de coalitie gesloten, klimaatakkoord? Of zal de coalitie, met Jesse Klaver aan het groen-linkse roer, een nieuwe koers uitzetten? Of zal de Partij van de Arbeid de sleutelrol gaan vervullen in het lostrekken van het klimaatakkoord? Niemand weet het nog en ik al helemaal niet. Daar heb ik niet écht verstand van en ik wil het op deze plek eigenlijk niet over politiek hebben. Maar wat ik wel weet: zo schiet het niet op…

Voordat er echt beleid gemaakt is van het klimaatakkoord en in de praktijk kan worden gebracht zijn wij zomaar een paar gesmolten ijsbergen verder. En Thierry de Slingeraar zal er zeker geen beleid van willen maken maar eerder gehakt. Maar ach, ook dat komt wel goed. Alles volgt de wetten van de natuurkunde, denk ik dan maar. Helt het de ene kant over dan zorgt tegenwicht op de andere kant wel weer voor een natuurlijke balans. Niets is nog zeker, niets is niet terug te draaien, er zit nog heel veel gas in de Nederlandse bodem en de buizen liggen er gelukkig nog. Natuurlijk moeten wij blijven werken aan het kunnen voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs in 2050 maar wellicht kunnen wij er ook via andere wegen komen. Een politieke verschuiving geeft wellicht ook ruimte voor andere inzichten en oplossingen. Maar goed, genoeg nu over de politiek, wij zullen het wel zien. Laat ik het over andere zaken hebben. Want terwijl de heren en dames politici zich druk maken over gewonnen of verloren zetels en hun, daarvan afhankelijke, persoonlijke toekomst, blijft ondernemend Nederland doorwerken aan verdienmodellen die geheel los staan van een politiek klimaatakkoord maar wel belangrijk kunnen zijn in het terugdringen van de CO2-uitstoot.

Dat zie ik als het grootste pluspunt van de laatste jaren. Het dringt langzamerhand door, bij een steeds grotere groep mensen, dat wij anders met onze aarde moeten omgaan. En ook kunnen omgaan. Er zijn al zoveel alternatieven voor fossiele energie. En die worden technisch en economisch gezien alleen maar beter. De ontwikkelingen gaan bizar snel. En er gaan nog meer alternatieven komen. Bovendien, wat ‘vandaag’ niet kan is ‘morgen’ wel haalbaar. Regelmatig komen er weer uitvindingen in het nieuws die tot de verbeelding spreken. Onlangs hebben onderzoekers van de universiteit in Leuven een zonnepaneel gepresenteerd dat waterstofgas maakt uit vocht in de lucht. Twintig van deze zonnepanelen zouden een gezin een heel jaar lang van stroom en warmte kunnen voorzien. En er is een Fries bedrijf in Drachten die een onderwatervlieger heeft ontwikkeld die met de (getijden)stroming van water energie kan opwekken. Het idee van een vlieger die in de lucht energie opwekt bestond al veel langer maar nu is er ook een Nederlands bedrijf die dit concept verder commercieel ontwikkelt. Een groot inspirator en pionier op dat gebied was astronaut Wubbo Ockels. Auto’s en boten die rijden op zonnestralen, de elektrische hogesnelheid Superbus… alles begint bij een goed idee. Hij zag zichzelf als ‘astronaut van ruimteschip Aarde’ en daagde de studenten uit: “Wij moeten stoppen met het kapot maken van de aarde. Iemand moet beginnen. Waarom wij dan niet?”. En over het energievraagstuk zei hij: “Er is absoluut geen energieprobleem, wij gebruiken alleen de verkeerde technologie”. En dat onderschrijf ik volledig ook al lijken sommige oplossingen te mooi om waar te zijn en vaak hoor je er dan ook niets meer van.

De techniek is er al en wordt alleen maar beter en efficiënter én economischer én goedkoper én gebruiksvriendelijker én zoveel mooiers meer. Kijk naar de hoeveelheid alternatieven: bio-ethanol, methanol, wind- en zonne-energie, groene waterstof voor energieopslag, groen gas, bio-LNG… Het vertrouwen is er, het draagvlak wordt steeds groter en ik durf met grote zekerheid te stellen: het komt goed. Een wereld met steeds minder CO2 uitstoot gaat er komen. En misschien worden de doelstelling van Parijs 2050 wel eerder gehaald door de alsmaar sneller ontwikkelende wetenschap en technologie. En door de veranderende ‘mindset’ van veel mensen. Als ook de grote oliemaatschappijen en energiebedrijven het inzicht krijgen dat het einde van het tijdperk van de fossiele energie nadert en andere verdienmodellen voorhanden zijn dan kan het snel gaan. Nu zijn er nog zoveel belangen (lees: macht en geld) die de echte doorbraak vertragen. Daar verandert een klimaatmars nog niet veel aan. Waar wij wel wat aan kunnen hebben is een sterkere en strengere overheid. Die zich niet alleen richt op het terugdringen van de CO2 uitstoot maar de problematiek op meerdere fronten tegelijk aanpakt. Die regels opstelt waardoor het niet meer mogelijk is of te duur wordt om water, verpakt in tomaten, heen en weer te laten rijden tussen Nederland en Spanje. Of die er voor zorgt dat de enorme uitstoot van zware stookolie terug wordt gedrongen op vrachtschepen die containers vol met wattenstokjes vanuit China naar Nederland vervoeren (als het al niet voortijdig over boord slaat). En meer van die onzin. Er is nog zoveel te winnen…

Maar uiteindelijk komt het goed. En op tijd. Daar ben ik van overtuigd. Het moment komt dat er meer geld is te halen uit een circulaire economie dan uit een lineaire economie. Het moment komt dat fossiele energie niet meer kan concurreren met nieuwe (CO2 uitstoot-vrije) energie. Het moment komt dat de schone en welvarende toekomst waar wij als DMT ook aan werken geen toekomst meer is… maar er gewoon is. Met of zonder politiek gedoe. Dàt is pas een kenterpunt.

Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology

Er is de laatste maanden geen ontkomen aan. Van alle kanten worden wij bestookt door diverse media met feiten, meningen, conclusies, doelstellingen, grafieken, prognoses en doemscenario’s voor de toekomst over alles wat maar met energie en klimaat te maken heeft. Directe aanleiding zijn de komende verkiezingen voor de provinciale staten en de ongebreidelde profileerdrang van de politieke partijen om kiezers voor hen te winnen. Niet direct voor die lokale verkiezingen – want wie interesseert dat nou écht behalve diegenen die op de kieslijst staan? – maar meer voor de toekomstige zetelverdeling in de eerste kamer. Speerpunt van de stemmen- (of stemming)makerij is het ophanden zijnde klimaatakkoord waar kennelijk zoveel over is te doen, te zeggen en te schrijven. Ik heb mij wel eens afgevraagd hoeveel CO2 uitstoot er zou zijn bespaard als iedereen, die geen verstand van de materie heeft, zijn of haar grote mond had dicht gehouden en hoeveel tienden van graden de aarde minder zou zijn opgewarmd als mensen en media zich niet zo druk zouden maken over zaken waar ze toch geen kennis van hebben. Want hoeveel energie heeft dat wel niet gekost?

Het is eigenlijk ‘van de zotte’ dat de overheid, en dan bedoel ik niet alleen de landelijke maar zeker ook de Europese overheid en zelfs de wereldpolitiek, het volk zo in die discussie meeneemt. Natuurlijk is het goed voor de bewustwording van de burger en voor het aansturen van gedragsverandering en onderschrijft het onze democratie maar verder? Het merendeel van de bevolking kan er toch niet écht over mee praten. Want wat weet die er nu van? Als wetenschappers, klimatologen en politici al niet op één lijn zitten en het voortdurend met elkaar oneens zijn, hoe moeten dan de goedgelovige burgers, laat staan klimaatspijbelaars, nog een eigen mening kunnen vormen over zoiets ingewikkelds als klimaatverandering en de mogelijke gevolgen daarvan?

Even ter illustratie. Op 28 januari 1974 stonden de kranten vol met artikelen over ‘de nieuwe ijstijd’ die er volgens een aantal vooraanstaande klimatologen aan stond te komen. Ik citeer: “De droogte en de overstromingen van de afgelopen tijd zijn toe teschrijven aan een ontwikkeling naar kouder weer op de wereld en enkele vrij drastische klimatologische veranderingen… De temperaturen zijn omstreeks 1880 begonnen testijgen maar sinds 1945 zijn de temperaturen aanzienlijk gedaald’. En ‘bewijs’ voor de aanstaande nieuwe ijstijd werd gevonden in de feiten dat het gordeldier in de Verenigde Staten – ‘dat zo van warmte houdt’ – naar het zuiden begon te trekken, in Engeland het gemiddelde groeiseizoen met twee weken was verkort en de scheepvaart op IJsland hinder ondervond van drijfijs. Tja, met de kennis van nu kunnen vinden wij dit hilarisch maar… hoe kijken wij over 45 jaar terug op de klimaatdiscussie van nu? Lachen wij er dan ook om? En zo ja, omdat wij zijn ingehaald door de werkelijkheid en alles gewoon is doorgegaan zonder dat het klimaat echt is verandert? Of weten wij tegen die tijd heel zeker dat, als wij destijds het klimaatakkoord niet hadden gesloten, wij nu ‘ten einde raad’ zouden zijn geweest? En dat de klimaatspijbelaars van toen hun gelijk hebben gekregen en nu als wijze, grijze zestigplussers hun vinger opsteken en zeggen: “Als wij toen niet hadden ingegrepen dan… dan… dan”. Of dat, ondanks alle maatregelingen die zijn genomen en alle klimaatdoelstellingen die zijn gehaald, de aarde onverminderd is blijven opwarmen en het IJsselmeer en de Waddenzee inmiddels weer in elkaar zijn overgelopen en herbenoemd zijn tot Zuiderzee en het strand van Scheveningen is opgeschoven tot aan de Utrechtse heuvelrug. Óf, en die kans acht ik het grootst, tegen die tijd zijn de wetenschap en de technische mogelijkheden zo ver ontwikkeld dat er geen grote vraagstukken over energie en CO2 uitstoot meer zijn. Wat nog niet wil zeggen dat daarmee de opwarming van de aarde en de zeespiegelstijging een halt is toegeroepen. Want over het oorzakelijk verband blijven de meningen van wetenschappers en klimatologen verdeeld. Misschien is dat tegen het jaar 2064 dan wel duidelijk geworden.

Voor nu blijft het voor iedereen voornamelijk gissen. Interessant is te zien hoe belangenpartijen de burger via de media bespelen. En de strekking, conclusies en aanbevelingen van de klimaatartikelen verschillen onderling net zoveel als de politieke kleur van het medium. De rechtse media verkondigen het beleid van de rechtste politiek, de linkse media die van de linkse politiek. Terwijl de feiten, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, hetzelfde zouden moeten zijn. Het gaat natuurlijk om de interpretaties én om de belangen. Even een voorbeeld, kort door de bocht. In het ene artikel staat dat een e-auto bijdraagt aan de reductie van de CO2 uitstoot. Ja, logisch zou je zeggen want de auto stoot geen uitlaatgassen meer uit. Maar in een ander artikel staat het tegenovergestelde: een elektrisch aangedreven auto draagt juist bij aan nog meer CO2 uitstoot. Want de stroom waar de auto op rijdt wordt door kolengestookte centrales geleverd. Wie heeft er gelijk? De consument, de ‘gewone’ burger weet het dan toch niet meer? Hoe kan die dan bewuste keuzes maken? Trouwens, de meesten hebben ‘hun principes’ in de portemonnee. Nu subsidie op elektrische auto’s is komen te vervallen is de verkoop dramatisch gekelderd. Dat zegt toch genoeg? Dat pleit er ook voor dat de overheid moet stoppen met dat halfslachtige, ‘pappen-en nathouden’ klimaatbeleid. Iedereen is beter af met strenge wet- en regelgeving die kan worden nageleefd. Dàt is de taak van de overheid. Ze mogen ondernemers en burgers wel stimuleren maar ze moet stoppen met richting aan te geven. En vooral met zèlf ondernemer te spelen. De overheid moet duidelijke kaders scheppen en laat dan de markt het vervolgens uitzoeken, die komt dan wel met een oplossing. Het door de regering éénzijdig opgelegde ‘wij moeten van het gas af’ getuigt van een oliedom beleid dat niet doordacht is en totaal niet effectief. En het kan ook helemaal niet. Met de toekomstige behoefte voor warmtepomp en e-auto heb je een veelvoud van het aantal wind- en zonneparken nodig wil je gasloze huishoudens goed kunnen bedienen. In de winter vraagt een gasloos gezin vijf keer zoveel stroom. De hele elektrische infrastructuur is daar helemaal niet op berekend en zou belangrijk moeten worden vernieuwd en verzwaard. De vraag naar stroom wordt dermate groot, daar kan zon en wind nooit in voorzien. Dus zal er extra stroom moeten worden opgewekt door fossiele centrales en dan zijn wij weer terug bij AF en u ontvangt geen € 200,00. Sterker nog, per woning gaat het u straks wel zo’n € 30.000,00 kosten. ‘Waar zijn wij bezig?’, vraag ik mij dan af. Terwijl wij een hoog capaciteit gasnet hebben liggen en wij aardgas effectief kunnen vervangen door CO2 neutraal synthetisch gas en biogassen. Daar kunnen wij als DMT goed bij adviseren en helpen. Nog interessanter wordt het als wij ons huidige aardgasnet, zowel aan land als aan zee, gaan gebruiken voor waterstof. De infrastructuur voor een grootschalige transitie van gas naar duurzame waterstof ligt er grotendeels al. En waterstof is ook goed in te zetten als opslag van overtollige wind- en zon energie. Als ik zie hoe ondernemers daar op inspelen en ook de Gasunie en Shell en de provincie Groningen deze initiatieven mee helpen te ontwikkelen en steunen (zie: Deltaplan waterstof VPRO Tegenlicht 10 februari NPO2) dan wordt ik écht blij en zie ik een schone en welvarende toekomst met alle vertrouwen tegemoet. Dan wordt klimaatbeleid (let op! klimaatspijbelaars) pas écht kinderspel.

Erwin Drikse
CEO DMT International

Gelukkig… wij zijn alweer een mooi stuk onderweg in het nieuwe jaar. Ver genoeg om de verplichte ‘beste wensen’ of ‘…en vooral een gezond nieuwjaar’ niet meer uit te hoeven spreken. Want dat wens ik u altijd toe, ongeacht wat de kalender hierover aangeeft. Het was mij het oudejaarsfeestje weer wel. Wat een idioterie. Zeventig miljoen miljoen euro in een paar minuten in rook te zien opgaan. En voor tonnen aan fijnstof, zware metalen en plastic de lucht in te schieten. Er is voor 14 miljoen euro schade aangericht en 434 vuurwerkslachtoffers zijn het ziekenhuis ingeschoten. En twee het mortuarium in. Een goed begin? Nou nee. Op zo’n moment denk ik dan: wat zijn wij toch een primitief volkje. Inwoners van een van de meest welvarende landen ter wereld, technisch en economisch tot heel veel in staat maar politiek en bestuurlijk niet bij machte om de excessen van groepen primaten te beteugelen. Een brevet van onvermogen. Over primitief gesproken…

Ongeveer twee maanden geleden, in dezelfde week dat er weer een ruimtesonde landde op Mars, werd bekend dat op het Noord-Sentineleiland een Amerikaanse missionaris is omgekomen door een regen van pijlen uit de bogen van het laatste oervolk op aarde: de Sentilezen. Het contrast kan niet groter. De techniek die er voor nodig is om de InSight-sonde op de rode planeet neer te zetten is bijna niet voor te stellen. De reis er naar toe duurde zeven maanden en was 482 miljoen kilometer ver. Met een uiterste precisie is de sonde, vol met hypermodern, wetenschappelijke technisch vernuft, met een snelheid van 20.000 kilometer per uur onder een hoek van 12 graden de dampkring van Mars binnengedrongen – één graad er naast en de sonde van ruim 1 miljard dollar was verbrand – en binnen zeven minuten met parachutes en remmotoren voldoende afgeremd tot het met een zacht plofje van 8 kilometer per uur op het Marsoppervlak kon landen. Nog geen negen minuten later had het de eerste selfie in de woestijn van Elysium Planitia al naar de Aarde doorgestuurd met op de achtergrond de horizon van Mars. Voor zover wij weten is de InSight-sonde niet onthaald met een regen van pijlen of van Marsgesteente door aldaar woonachtige aliens.

Dat overkwam de Amerikaanse geloofsverkondiger dus wel. Geheel in de traditie van de kerk had hij zijn zinnen er op gezet de ‘laatste wilden’ van deze planeet tot het christendom te bekeren. De Sentilezen waren hier duidelijk niet van gediend. Ondanks het verbod van de Indiase regering het eiland te betreden was onze dappere dodo door vissers op het maagdelijke strand afgezet en trad onder bescherming van kruis, bijbel en een stralende glimlach een wisse dood tegemoet. Ik geloof niet dat de Sentilezen dit vanuit agressie of kwaad hebben gedaan maar zij willen gewoon geen invloeden van buitenaf en dulden geen vreemdelingen, pottekijkers, autoriteiten of wie dan ook op hun eiland. En geef ze ongelijk, want wat voor goeds heeft dat in het verleden gebracht? Onder het mom van de missie zijn door het instituut kerk en haar vertegenwoordigers vele rijke en vredelievende inheemse culturen verstoord, weggevaagd, beroofd, onderdrukt, gemarteld en gedood. En was het niet een missionaris dan wel de ontdekkingsreiziger of de cultureel antropoloog die een spoor van bacteriën en virussen meedroegen die op hun beurt hele stammen hebben gedecimeerd of uitgeroeid. Logisch dat de Sentilezen ‘met de kennis van nu’ zeggen: “Blijf lekker daar waar jij bent en laat ons met rust. Wij redden ons prima: wij zitten de hele dag in de blote kont op het strand, duiken af en toe de branding in, vangen eens een visje, schieten met de blaaspijp een aapje uit de boom, gaan ’s avonds lekker barbecuen, drinken een glaasje palmwijn, doen een dansje en kruipen ’s nachts onder de bamboebladeren lekker tegen de rug van ons liefje aan. Wie doet ons wat?” Dat is dus het punt. Wie hun wat wil doen is de klos, en wordt lekgeschoten met pijlen, begraven op het strand, weer opgegraven en op bamboestengels gespietst met het gezicht naar de zee. Als een soort prehistorisch verbodsbord met de niet mis te vatten betekenis: verboden voor onbevoegden.

Ik vind dat mooi. Het contrast met de tijd waarin wij leven en waarin zij leven. Het is dezelfde tijd maar met voor ons en voor hun een heel andere betekenis. Zij leven nog op dezelfde wijze, in de steentijd, zoals ooit 40.000 jaar geleden in Afrika. Puur. Elke dag hetzelfde als de dag ervoor. En wij? Wij zijn alleen maar bezig met morgen, met groei, met technische ontwikkelingen, met kunstmatige intelligentie, met onmogelijke uitdagingen met als gevolg dat wij sondes op Mars kunnen zetten. Wij zeggen: ‘dit is dé sonde van deze tijd’. De Sentilees zou zeggen: ‘zonde van de tijd’. Want wij creëren verdienmodellen uit onze ontwikkelingsdrift, werken ons een slag in de rondte, trotseren files en stress en dat allemaal om uiteindelijk drie weken op vakantie te kunnen gaan om…. op het strand te zitten, lekker te BBQ-en, een drankje te drinken en een dansje te doen en.. en… Precies…! Dat doen de Sentilezen al duizenden jaren. Ik denk wel eens: “Wie is hier nu gek?”

Maar ja. Ik ben geen Sentilees en zal er niet een kunnen worden. Ze zien mij al aankomen met mijn technische oplossingen voor een schoner milieu. Ze lachen mij vierkant uit, doen een dansje en laten het pijlen regenen. Maar het heeft mij wel weer aan het denken gezet. De milieuproblematiek en de opwarming van de aarde is het gevolg van onze ongebreidelde expansiedrift. De prijs die wij hiervoor moeten betalen (in de betekenis van wat wij allemaal kwijt raken) is hoog. En de wetenschap zal er vast bij gebaat zijn om de samenstelling van Mars te onderzoeken maar laten wij vooral niet vergeten goed voor onze eigen planeet te zorgen. En wat wij kunnen herstellen moeten wij niet nalaten te doen. Het is nog niet te laat maar wij mogen onze ogen niet sluiten voor de tekens aan de wand. Wonen en leven op Mars is nog een utopie en het onbedorven, tropisch eilandje van de Sentilezen is voor ons allen wat te klein, bovendien laten de eilanders ons niet toe. Dus blijven wij van DMT maar beter werken aan een schone en welvarende toekomst. En als nu elke wereldburger dat principe hanteert dan komt het hier op aarde vast wel goed. Dáárvoor hoeven wij niet naar een andere planeet.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology