Als je nu over de Afsluitdijk rijdt kun je het effect van de zeespiegelstijging al heel duidelijk zien. Dat wil zeggen: bij Kornwerderzand is al een stuk dijk met twee meter verhoogd. Dat is best wel indrukwekkend. Terwijl voor je gevoel de Waddenzeespiegel nog niet hoger is dan anders. Maar dat is ook moeilijk te zien, als het water hoger staat kan het ook gewoon vloed zijn. Het is net alsof de overheid meer weet dan wij en de zeven meter hoogte van nu niet bestand is tegen het wassende water van de toekomst. Even leek het er op dat het project ‘Aanpassing Afsluitdijk’ zou worden stilgelegd vanwege de stikstofuitspraak van de Raad van State. Hoe ironisch… de uitstoot van CO2 heeft gevolgen voor de opwarming van de aarde en dus voor de stijging van de zeespiegel, de uitstoot van stikstof zorgt er ervoor dat wij nu geen dijken kunnen bouwen om ons tegen de zondvloed te beschermen. Gelukkig schijnt het mee te vallen, er was slechts één vergunning (voor een partij stenen) niet verleend. Ik zag de graafmachines, als reusachtige ja-knikkers, de dijk weer op klimmen. Maar even verderop zag ik Cornelis Lely zijn wijze hoofd nee-schudden, waarschijnlijk verbaasd over alle hectiek om hem heen (of misschien omdat hij bang is dat hij wéér verplaatst gaat worden).

Over CO2- en stikstofuitstoot hoefde professor Lely zich in 1927, toen met de aanleg van de Afsluitdijk werd begonnen, niet druk te maken. In slechts vijf jaar werd de bouw van dit Kunstwerk voltooid. Nu, in deze moderne tijd, doen ze over de renovatie bijna net zo lang. Maar dan kunnen wij er, volgens plan, tot het jaar 2050 ook weer tegen. Dat is (toevallig?) hetzelfde jaar als de klimaatdoelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs moeten zijn gehaald. En wat als het doel eerder al wordt gehaald? Immers, tegen die tijd rijdt iedereen al een elektrische auto, varen containerschepen onder zeil op de wind, vliegen vliegtuigen, rijden vrachtauto’s en zoeven treinen op waterstof, wordt vlees kunstmatig geteeld en zijn koeien, varkens en kippen alleen nog in de dierentuin te bewonderen, leeft iedereen onder zonnepanelen en brandt de kachel thuis op warmtepompen, is het gasfornuis de deur uit, douchen wij onder zonnestralen, worden onze huizen en kantoren weer van plaggen gemaakt, bestaat de industrie alleen nog maar uit ‘cradle to cradle’ productie want alles wordt hergebruikt, werken wij alleen nog maar bij daglicht en bestaat de economie alleen nog maar uit ruilhandel… En toen ging de wekker…

Het lijkt een utopie. In dertig jaar een dergelijke grote omslag maken, in een wereldwijd blijvend groeiende economie, lijkt haast onmogelijk. Verreweg de grootste veroorzakers van CO2- en stikstof uitstoot zijn de producenten van elektriciteit, de gebruikers van transport, landbouw en veeteelt, de producenten in de industrie, de bouwers van wegen, huizen en kantoren, en de olie- en gas maatschappijen die de grondstoffen delven, raffineren en transporteren. Klein voorbeeld: je zou zeggen dat er op het gebied van elektrisch transport al grote stappen zijn gemaakt maar dan nog bestaat op dit moment slechts vijf procent uit duurzame energie. Het schiet niet echt op…

Dat vinden de klimaatactivisten ook. Maar het actiewoord ‘blokkeren’ staat per definitie alle vooruitgang in de weg. Wat willen zij daar nu mee bereiken? Het klimaat staat al op de agenda van de politiek en er wordt al werk van gemaakt. Ja, het moet sneller maar kan het ook sneller? Actie geeft reactie. Op het moment dat de regering stappen wil zetten om de stikstofuitstoot terug te dringen komen de boeren met hun tractoren de provinciehuizen binnenrijden. Nee, de boeren spelen bepaald geen voortrekkersrol maar ja, ik begrijp ook dat ze niet alles over zich heen laten gaan. Met een beetje boerenverstand moeten ze dat in Den Haag toch begrijpen?

En ondertussen liggen er heel veel bouwprojecten stil (wegen, huizen, kantoren, industrie…). Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet meer als basis worden gebruikt voor toestemming voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Het is een duidelijke, door de Raad van State bepaalde, PAS op de plaats. En ik begrijp nog wel de theorie achter het verminderen van de stikstofuitstoot maar van het beleid in de praktijk begrijp ik eerlijk gezegd geen snars. Wie wel, zou ik willen vragen maar ik weet het antwoord ook al: de ambtenaren en de natuurorganisaties. En de ondernemer mag het weer zelf gaan uitzoeken. Over natuur gesproken… échte natuur kent Nederland maar amper, het meeste is aangelegd, is dus: cultuur. Natuurlijk vind ik het ook mooi als de wilde orchidee, het pijpenstroootje en de bochtige smeele ook een kans krijgen te groeien en te bloeien en dat niet alles door brandnetel of braamstruiken verstikt wordt. Maar of daar alles voor moet wijken?

Ondertussen is er aan de Turks-Syrische grens ongetwijfeld een heftige uitbraak van CO2- en stikstofuitstoot door oplaaiend oorlogsgeweld. Met die hoeveelheid stikstof bij ons in mindering zouden alle bouwprojecten weer door kunnen gaan. Dat slaat natuurlijk nergens op maar ik noem dit voorbeeld om de stikstof discussie in Nederland een beetje te kunnen relativeren. Terwijl wij ons hier druk maken over de toekomst van de korenbloem en de roze bolderik zet Turkije de toekomst van een heel volk op het spel. En daar is echt niemand die zich bekommert over de terugloop van eendenkroos in boerensloten en het verdwijnen van akkerkruiden bij ons in de achtertuin.

En toch. De aarde is van iedereen. In het jaar 2050 moeten wij deze prachtige planeet met 9,7 miljard mensen gaan delen en elke dag komen er 230.000 mensen bij. Wij moeten het wel leefbaar houden met z’n allen. Overal ter wereld. Of het nu op de noordpool is of op de evenaar. Of het nu in Leeuwarden is of in Tualatin, in Wageningen of Kuala Lumpur of in Joure…

Toevallig zijn dit wel de plekken waar de mensen van DMT hard werken aan een schone en welvarende toekomst. Want wij stoten graag wat anders uit dan stikstof.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology

Wij zijn een tevreden volkje. Zo blijkt uit het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Verreweg de meeste Nederlanders zijn blij dat hun wiegje uitgerekend in dit kikkerlandje mocht staan. En anderen, die via een andere weg ons beloofde land hebben gevonden, zijn misschien nog wel gelukkiger. In de lijst van de gelukkigste landen ter wereld staat Nederland op de vijfde plaats, wij hebben dit jaar zelfs Zwitserland ingehaald (het Zwitserlevengevoel is dus ook niet meer wat het geweest is). De breedste en gelukzaligste glimlach zien wij op de gezichten van de Finnen maar ook de Denen, de Noren en de IJslanders ‘zweven van geluk’ nog boven ons. Het is wel opmerkelijk dat wij, in het rijtje van vijf, het eerste drukbevolkte land zijn. In de Lage Landen moeten wij 411 mensen per km2 dulden, in Finland en Noorwegen zijn dat er slechts 16 en in IJsland heb je geluk als je er nog 3 tegenkomt als je een vierkante kilometer loopt. Ik ben geen wetenschapper maar misschien is er een verband? Ben je gelukkiger als je niet te dicht op elkaar zit en voldoende ruimte hebt om te ademen?

Ik was met vakantie in Noorwegen, in één van die gelukkige Scandinavische landen. Onvoorstelbaar, wat een andere schaal vergeleken bij ons. Alles is immens, de fjorden, de bergen, de bossen en meren, de pure oneindigheid van de eilanden op de Lofoten. En wat een schone lucht. Hier denk je niet meer aan CO2- of stikstof uitstoot en maakt niemand zich druk over een stijgende waterspiegel. De dijken (in de vorm van fjord wanden) zijn hier zo maar 1000 meter hoog. En als je er toch bent dan wil je ook de Noordkaap zien, dat mist niet. En ik ben er geweest, op het meest noordelijke puntje maar… het mistte wèl. Ik zag geen hand voor de ogen dus een adembenemend uitzicht over de Noorse zee is mij helaas bespaard gebleven. Misschien maar goed ook want anders had ik in de verte de poolcirkel kunnen zien branden.

Dat is natuurlijk onzin maar helaas is het wel zo dat er in Siberië, Groenland en Alaska enorme branden hebben gewoed en nog. Dat gebeurt wel vaker maar volgens onderzoekers niet op deze schaal. Ook een gevolg van de opwarming van de aarde, wordt gezegd. En een aaneenschakeling van factoren. Door de opwarming groeien er meer houtige planten boven de poolcirkel en het weer is extremer geworden met meer onweer en blikseminslag, de grootste aanleiding voor de branden. En dat geeft weer rook en roet en dat zorgt er weer voor dat zeeijs donker wordt en sneller smelt. Het lijkt een vicieuze cirkel die maar niet doorbroken kan worden. Ja, water genoeg maar waar is de brandweer?

Een heel andere oorzaak hebben de bosbranden in het Amazonegebied. Daar worden bomen doelmatig gekapt en vervolgens in de fik gestoken om landbouwgrond te genereren. En hoe leg je uit, aan een arme boer met een gezin met zeven kinderen, dat wij die bomen nodig hebben om te ademen. Hij zal zeggen dat hij die grond nodig heeft om te overleven. En terwijl de meeste aandacht van de westerse wereld uit gaat naar de branden in Latijns-Amerika en in de poolcirkel staat een vele malen groter gebied in Centraal-Afrika in de hens. Ook hier leven volksstammen voor wie landbouw de enige keuze is om iets op te bouwen. In Angola woedden er deze zomer 6.000 bosbranden tegen 2.000 in Brazilië. Satellietbeelden van de NASA lieten zien dat het in Congo, Zambia en Mozambique ook flink rookt. En waar rook is, is vuur. Maar ook hier is de brandweer, in de vorm van westerse hulp, ver te zoeken. De Braziliaanse president Bolsonaro weigerde hulp van de G7 voor de bestrijding van de bosbranden, het is de Centraal-Afrikaanse regio niet eens aangeboden.

De wereld staat in brand, ‘the roof, the roof is on fire’. Letterlijk verdwijnen er duizenden km2 aan regenwoud maar figuurlijk zijn op dit moment de politieke brandhaarden ook niet te blussen. De handelsoorlog met China, de cyberoorlog van Rusland, de nucleaire, politieke oorlog met Noord-Korea en Iran, de Brexit-oorlog met Europa, de vluchtelingenoorlog met Afrika, de binnenlandse oorlogen in Syrië, Irak, Libië, Afghanistan, Nigeria, Zuid-Soedan, Congo… ja, het verbaast mij niet dat wij in Nederland zo gelukkig zijn. Wij hebben genoeg en gevarieerd voedsel, er is veiligheid en zekerheid, voldoende huisvesting, goed onderwijs, alle ruimte voor ontspanning, recreatie en sport en een goed ondernemersklimaat. Nu lijkt het dat ik ‘ondernemen’ bovenaan in deze piramide van Maslow heb gezet en eigenlijk klopt dat ook: zelfrealisatie (doen wat je roeping is) staat gelijk aan ondernemen. Fantastisch toch? Dat realiseer ik mij altijd weer als ik terug kom van vakantie. Wàt hebben wij toch een prachtig land om in te wonen en te werken. En dan nóg zijn er inwoners die mopperen en klagen. Volgens het planbureau zijn 400.000 mensen niet zo ‘happy’ maar natuurlijk is het niet voor iedereen altijd maar rozengeur en maneschijn.

In macht gemeten stelt ons landje natuurlijk niets voor. Alhoewel… het is maar net hoe je er naar kijkt. Als onderdeel van een Verenigd Europa zou ik ons landje een grootmacht willen noemen. Minstens zo groot, zo niet groter of belangrijker dan Rusland, Amerika, China en India. De Europese burger kan beschikken over goed onderwijs, een efficiënte infrastructuur, een adequate gezondheidszorg, een rijke cultuur en een sterke economie. De productie in Europa neemt weliswaar sterk af maar een innovatieve economie creëert vanzelf nieuwe verdienmodellen. Neem een voorbeeld aan IJsland, tien jaar geleden bijna failliet en nu doen ze financieel weer helemaal mee. Ook Ierland zat diep in de ‘shit’ maar door zich te richten op andere verdienmodellen in de hightech en financiële diensten zijn zij weer helemaal ‘trending topic’. In Griekenland, Italië en Spanje komt het op den duur ook wel goed. En in de Oost-Europese landen gaat het steeds beter. De economie van Polen groeit als kool, de Baltische staten hebben hun zaakjes op orde, Bulgarije en Roemenië zijn op de goede weg. Het Europese potentieel is enorm. EnEngeland?, het Land of Hope and Glory? Laten wij maar HOPEN dat iemand ze tot de orde roept (“Order!!!, Order!!”), dat ze in de EU mogen blijven en dat ze GLORIEUS toegeven de EU toch nodig te hebben. Misschien dat ze dan op de 15e plaatst op de lijst van de gelukkigste landen kunnen blijven staan. En dat ook de Britten, samen met alle andere Europeanen, kunnen blijven hopen op een schone en welvarende toekomst.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology

Het is volop zomer. De maand juli begon koud (met Pasen was het warmer) maar inmiddels staat de zon op haar heetste stand en regent het al een paar dagen…. hitterecords. Het weer en het klimaat, het blijven onderwerpen die de mens bezighoudt. Zeker nu. Anders dan vroeger wordt er nu aan een klimaatrecord van alles verbonden. Goed, de zomer van 2018 was de warmste zomer ooit gemeten in ruim drie eeuwen tijd, met een gemiddelde temperatuur van 18,9 ºC (normaal 17,0 ºC). En dan is de koppeling met de opwarming van de aarde snel gemaakt. Maar toen in de zomer van het jaar 1826, bijna 200 jaar geleden(!), de thermometer gemiddeld 18,7 ºC aan gaf was er niemand die zich afvroeg wat daar de oorzaak van zou kunnen zijn. Het was gewoon warm. Punt.

En toch, ik wil het niet bagatelliseren. Ik zie ook tekenen aan de wand. En reuzenteken in Drenthe. Het draaigatje, een vervelend bijtend miertje uit Zuid-Europa, rukt ondergronds op en de Aziatische tijgermug, illegaal meegevaren op de koopvaardij, kan inmiddels de huidige Nederlandse winter gemakkelijk overleven. De eikenprocessierups houdt het niet alleen meer bij de 4-daagse van Nijmegen maar wandelt inmiddels in grote colonnes het hele land door. En iedereen krijgt er jeuk van. Reptielen zoals de kamsalamander en de heikikker dreigen door de aanhoudende droogte het loodje te leggen evenals insecten zoals de libelle, de veenvlinder en de kleine vos (is ook een vlinder). En dat doet andere dieren weer ‘de das om’ waaronder… de das én de ooievaar.

Ook de Noordzee warmt op en daar komen steeds meer exoten in voor, van pijlstaartroggen, bultruggen tot zelfs vorig jaar een witte (mensen)haai bij Scheveningen. En ja, er zijn weer wolven in Nederland. Het wachten is nu op het eerste Roodkapje. Maar of al die natuurverschijnselen een gevolg zijn van klimaatverandering? Dat valt moeilijk te zeggen. De wetenschappers zijn het niet met elkaar eens. Feit blijft dat de aarde gemiddeld genomen wel warmer wordt. En dat een gemiddelde temperatuurstijging effect heeft op onze omgeving verbaast mij niet. Uiteindelijk heeft alles met elkaar te maken.

Het is boeiend te zien, te lezen en te ervaren wat ‘de mens’ allemaal bedenkt om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Een groep Zwitserse wetenschappers adviseren 1 biljoen bomen te planten (1.000.000.000.000! en misschien mag het eentje meer zijn?). Dit staat gelijk aan 1 miljard hectare bos oftewel een gebied ter grootte van de Verenigde Staten. Er is op aarde inmiddels door ontbossing (!) ruimte genoeg bovendien is het de meest goedkoopste oplossing. De CO2 uitstoot zou daarmee voor tweederde worden gecompenseerd. Duitse onderzoekers komen met een plan om de Amundsenzee aan de rand van de Zuidpool vol met 12.000 windmolens te planten. Die moeten de energie gaan opwekken om zeewater op te pompen en te ontzilten wat vervolgens via tienduizenden sneeuwkanonnen wordt omgezet in 74 biljoen ton nepsneeuw wat in een dikke laag van tien meter over de Zuidpool ijsvlaktes wordt uitgestort. Hierdoor zal de temperatuur van de aarde weer gaan dalen. Als dit onderzoek niet in het wetenschappelijk blad Science Advances zou hebben gestaan dan zou je toch echt denken aan nepnieuws à la broodje aap in komkommertijd. Maar als de nood hoog is wordt de mens vindingrijk. Terwijl naar mijn idee altijd nog het meest gewonnen kan worden door het gebruik van fossiele brandstof aanzienlijk te verminderen. Niet alleen compenseren maar vooral anticiperen. Pak het probleem aan bij de bron en maak goed gebruik van de alternatieven. DMT heeft er wel een paar…

Maar anderen ook! In Katwijk is recent de eerste zonneauto gepresenteerd, de Lightyear One. Ontwikkeld door een start-up uit Helmond als spin-off van de Solar Challenge. Een prachtige, Italiaans vormgegeven auto, waarvan het dak en de motorkap volledig bekleed is met zonnecellen. Dat levert voldoende energie op om 10.000 kilometer per jaar te rijden zonder gemekker en gestekker. Toch prachtig dat zo’n idee geboren wordt in een land met relatief weinig zonkracht. Hier kan Elon Musk’s Tesla straks nog een puntje aan zuigen. En in Den Haag wordt een groot deel van het WMO-vervoer nu met waterstoftaxi’s uitgevoerd. Ik verwacht dat het gebruik van waterstof in de sectoren mobiliteit, industrie, elektriciteit en verwarming de nieuwe norm gaat worden. Maar ach, wie ben ik?

Het klimaat is in de war, flora en fauna zijn van slag maar de mens dreigt ook kierewiet te worden. Het is chaos alom. Neem de benoeming van de voorzitter van de Europese Unie, wat een klucht was dat! Hoeveel tijd (en geld) is daarmee wel niet gemoeid geweest. Al die kandidaten die genoemd zijn, al dat gelobby en voor-wat-hoort-wat, hebben ze écht niets beter te doen? Ik heb nog even gedacht: zal ik mijn vinger opsteken? En dan ‘meneer’ de Amerikaanse president wiens voornaamste tijdverdrijf het lijkt te zijn om via de verdeel-en-heers techniek zijn 2e ambtstermijn veilig te stellen. Je gelooft het gewoon niet! En dan gaan we nog meemaken hoe de nieuwe premier Boris Johnson het Engelse continent nog verder gaat lostrekken van het Europese vaste land. Als hem dat lukt (en dat lukt hem) dan betekent het alleen nog meer chaos. Wat gaat het pond doen? Hoe groot worden de valutarisico’s? Wat voor gevolgen heeft het voor de wet- en regelgeving en CE-normen voor producten, en voor import- en exportbepalingen van levensmiddelen, invoerrechten, douaneformaliteiten etc. Nu al loopt ‘The City’ leeg, het proces van aftakeling zal onder Johnsen alleen maar versnellen.

Ik vind het zonde van alle inspanningen (en kosten) die in de loop van de geschiedenis zijn gedaan. Wij zijn er een paar honderd jaar mee bezig geweest om een gezamenlijk Europa op te bouwen, en dan zijn wij bijna zo ver, en dan stapt één van de belangrijkste Europese partners er weer uit. Zo komt een Verenigde Staten van Europa er nooit. Allemaal het gevolg van korte-termijn-politiek en politiek-winstbejag. Populisten die met list en bedrog de kiezer voor zich weten te winnen en een strategische visie volgen die vaak niet langer rijkt dan tot hun herbenoeming. Ondertussen neemt de globalisering van economische grootmachten als China alleen maar toe en let Europa niet op omdat het alleen maar bezig is met onderling gekissebis. In het lijstje van de top-tien economieën ter wereld in het jaar 2030 staat Duitsland als eerste Europees land pas op de 10e plaats. China is dan verreweg de grootste, Amerika is al gezakt naar de 3e plaats en landen als Turkije (5) en Egypte (7) hebben Engeland uit de top-10 verdrongen. Dit is slechts een voorspelling en die hoeft niet uit te komen als wij maar een Europese grootmacht en een economische eenheid blijven. Alleen zo kunnen wij blijven hopen op een schone en welvarende toekomst.

Erwin Dirkse

CEO DMT Environmental Technology

“Want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren”. Deze regel uit het gedicht van ‘Het Huwelijk’ van Willem Elschot (1910) wil nog wel eens aangehaald worden ter illustratie van iets dat ‘onmogelijk’ is of van iets wat toch niet zal lukken. En dan vaak al bij voorbaat gedacht, zonder het te hebben geprobeerd. De makkelijke weg kiezen, zeg maar. Ik kan daar niets mee. Als alle mensen zo zouden denken en doen dan was er in de wereld weinig tot niets van de grond gekomen. Maar dankzij durfal’s die verder denken dan de mogelijkheden van dat moment blijven er nieuwe uitdagingen. Door de lat alsmaar hoger te leggen en kennis en ervaring op elkaar te stapelen komen wij er telkens weer over heen. Een record is er om gebroken te worden.

Een goed voorbeeld van iemand die enorme grenzen verlegd is natuurlijk Elon Musk. Ik heb hem wel vaker op deze plek aangehaald. Want hij spreekt ook tot de verbeelding, vooral tot die van mij. Na de eerste auto, een Tesla Roadster uit eigen stal die hij via zijn bedrijf Space X de ruimte heeft ingeschoten, heeft hij nu een ‘zwerktreintje’ gelanceerd. Eind mei was het te zien aan de nachtelijke hemel. Een merkwaardig treintje van lichtjes in één strakke streep. De zestig lichtjes op rij waren de weerkaatsing van zonlicht van de evenveel satellieten die vanuit de Verenigde Staten waren gelanceerd. Op de foto lijkt het bijna een buitenaards verschijnsel ware het niet dat het werkelijk de eerste stap is van Elon Musk zijn plan om op elke plek ter wereld snel internet te kunnen aanbieden. Uiteindelijk zal hij daarvoor 12 duizend kleine satellieten de ruimte in schieten, de eerste zestig zweven dus al. Fascinerend! Maar als ik er wat dieper over nadenk is het eigenlijk ook niet meer dan een simpele optelsom van de huidige technische mogelijkheden. Het mooie is dat dit niet door een land, een regering is ontwikkeld en het succes daarvan politiek heeft ‘geclaimd’, zoals bij de eerste mens op de maan, maar door een ‘gewone’ ondernemer. Nou ja, gewoon? Als je per jaar ruim 2 miljard dollar verdient met bedrijven die alleen maar verlies gevend zijn dan doe je wel iets bijzonders. Overigens kan hij de rijkste man van de aarde worden (én van Mars) als hij Tesla in 2028 naar een waarde van 650 miljard dollar heeft getild. Dan is zijn beloning 55 miljard. Haalt hij dat niet dan krijgt hij niets. Over durf gesproken… het is bij hem alles of niets.

Het is maar de vraag hoe de markt voor elektrische auto’s er over tien jaar uitziet. Nu de subsidies zijn afgebouwd is de verkoop aanzienlijk gedaald. De principes van de meeste mensen zitten dus in de portemonnee. En de principes van onze regering zitten in een lek mandje. De doelstelling om
in 2030 alleen maar elektrische auto’s te verkopen is alweer losgelaten wegens niet-haalbaarheid. Immers, ‘tussen droom en daad…’. Bovendien, waterstof is volop in opmars en meerdere automerken zetten hier ook vol op in. BMW heeft al een autonoom vliegende taxi, de SKAI, ontwikkeld die op één waterstoftank van Groningen naar Parijs vliegt. Dus ja, zeg het maar. Moeten wij nog investeren in laadpalen? Het ene land zet in op elektrisch rijden en het andere zet in op waterstof. Lekker handig op vakantie. Doet mij denken aan de ‘goeie ouwe tijd’ van het LPG. Het is er nog steeds en is een van de eerste milieuvriendelijke (lees: minder schadelijk) brandstoffen maar het werd vooral getankt vanwege de lagere prijs. Maar de vraag is: wat tanken wij in 2050?

De alternatieve brandstoffen rukken op. En dat is goed, blijf vooral niet in het steenkolen tijdperk hangen. Wind, zon en water zijn de nieuwe bronnen van duurzame energie. Maar ook kernenergie is schoon én de meest veilige. Opgewaardeerd biogas is op termijn een goede vervanger voor aardgas. Ik denk dat een goede mix, zeker in de transitie periode, ons kan helpen klimaatdoelstellingen te halen. Maar dan lees ik weer in dikke sensatie letters dat de aanpassingen en de afschrijvingen die bedrijven moeten doen als gevolg van het klimaatbeleid, de grootste ondernemingen wel 888 miljard euro gaat kosten. Ja, dat zou zo maar kunnen.
Maar SO WHAT? In de kleine letters staat ook dat het 1,7 biljoen (EEN KOMMA ZEVEN BILJOEN !!) aan marktkansen oplevert, een enorme boost voor nieuwe bedrijven met innovatieve producten en dus een enorme impuls voor de economie. Dus, waar hebben wij het over? Bedreigingen versus kansen. Mooi toch? Daar kan ik mij zó blauw aan ergeren. Die beeldvorming van sommige media die het negatieve als belangrijkste nieuws brengen maar het positieve nieuws klein houden. Stemmingmakerij!

En als ik mij dan toch aan het ergeren ben wil ik dit ook nog wel even kwijt. Ik kocht laatst scheermesjes, niets bijzonders… Maar het gevecht wat ik heb moeten leveren met die verpakking om die mesjes er uit te krijgen. Niet te geloven. Het moest verboden worden! En dan heb ik het over een écht verbod op plastic. Op de productie en op het gebruik. Wat een onzin! Plastic om de komkommer. Plastic bakjes voor blauwe bessen. Plastic rietjes op pakjes drinken… plastic koffiebekertjes met plastic lepeltjes… De rotzooi die dàt geeft langs de snelwegen, bij de P’s. Die P staat voor parkeren! De aanslag die plastic geeft op flora en fauna. De overheid zou daar écht paal en perk aan moeten stellen. Geen symptoombestrijding maar aanpakken bij de bron. Er zijn zoveel goede alternatieven zoals afbreekbare bioplastics gemaakt van aardappelmeel en zoveel meer. Maar het begint bij een droom waarna de daad vanzelf volgt mits er wetten zijn die geen enkel praktisch bezwaar meer kunnen vormen. Alleen zo kunnen wij blijven werken aan een schone en welvarende toekomst.

Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology

Waar ik mij nooit iets bij kon voorstellen, daar heb ik nu een beeld bij gekregen. Het is gelukt om een foto van een ‘zwart gat’ te maken en vanaf nu zie ik, als ik aan een zwart gat denk, een soort warme donut voor me het daarop een geel laagje, gesmolten vanillesuiker. Want dat is wat ik zie op die eerste foto. Ik lees dat het zwarte gat zichtbaar is door het elliptische sterrenstelsel Messier 87 dat zich op 53 miljoen lichtjaren van de aarde bevindt. Het is gigantisch groot, het heeft een massa van 6,5 miljard keer de massa van de zon. Niets kan eraan ontsnappen, ook licht niet. Wat wij op de foto zien is de uiterste grens waar licht nog aan de enorme zwaartekracht van het zwarte gat kan ontsnappen, de zogeheten waarnemingszon, een ring van licht. Het zal wel. Maar wat ik zo interessant vind is dat de theorie over het bestaan van ‘zwarte gaten’ al in 1783 is geopperd door de Britse wetenschapper John Michell. Hij stelde dat er hemellichamen kunnen bestaan met zo’n sterk zwaartekrachtsveld dat de ontsnappingssnelheid groter is dan de lichtsnelheid, ca. 300.000 kilometer per seconde. Zulke hemellichamen stralen dus geen licht uit. En later werd zijn idee bevestigd door de relativiteitstheorie van Einstein in 1915. Het is niet aan mij weggelegd om dat u, geachte lezer, allemaal uit te leggen. Ik ben nu eenmaal geen wetenschapper. Maar ik vind wetenschap wel fascinerend. Dat de mens (niet allemaal) met zijn brein in staat is nieuwe theorieën uit te denken die vaak moeilijk of pas veel later te bewijzen zijn. Want volgens de theorie van Stephen Hawking kunnen zèlfs zwarte gaten ‘verdampen’, in een explosie van gammastraling. Maar ja, hoe weten wij of hij gelijk had? Het bewijs daarvoor kan pas over miljarden jaren worden geleverd.

Zonder de wetenschap hadden wij ’s avonds geen elektrisch lampje aan kunnen doen, ons niet gemakkelijk per auto kunnen vervoeren laat staan als een vogel door de lucht kunnen vliegen. Veel, zo niet alles, hebben wij te danken aan de wetenschap. Computers, DNA-technologie, internet, smart-phone’s, kunstmatige intelligentie… En het gaat maar door. Wetenschap ontwikkelt zich exponentieel. Misschien zijn er in het afgelopen jaar wel meer wetenschappelijke ontdekkingen gedaan dan in de tien jaar hiervoor. Daarom heb ik er ook alle vertrouwen in dat het ‘allemaal’ wel goed komt. Ik zie dat ook steeds meer om mij heen. De veranderingen gaan snel, mede dankzij de wetenschap en dankzij ondernemers die hier hun nieuwe verdienmodellen op kunnen baseren. De politiek kan het amper bijbenen. Wel moeten wij oppassen voor wetenschappelijke experimenten die op zijn minst ‘bedenkelijk’ zijn te noemen. Een Chinese wetenschapper claimt, in de embryonale fase, het DNA van een menselijke tweeling te hebben gemanipuleerd en deze genetisch resistent gemaakt voor HIV. Deze tweeling, Lulu en Nana, is inmiddels geboren. Je moet er toch niet aan denken dat hier een verdienmodel aan wordt gekoppeld. Op termijn zou je dan je ideale kind kunnen samenstellen en bestellen.

Het is niet toevallig dat dit in China is gebeurt. Met de toename van welvaart neemt ook de groei van wetenschappelijk onderzoek een vlucht: kennis is macht. En China is niet bepaald een land waar de ethische normen en waarden duidelijk in de grondwet zijn verankerd. Maar wij hebben er wel mee te maken. Europa vormt nog steeds de grootste economie te wereld maar China is aardig op weg het stokje over te nemen. Na Nederland, Engeland en Amerika beleeft China nu haar ‘Gouden Eeuw’ en niet voor de eerste keer. Het land met goedkope arbeid is ‘de fabriek van de wereld’. Met de invoering van de nieuwe zijderoute, een ontwikkelingsstrategie waarbij China een grotere mondiale rol wil gaan spelen, wordt hun economische en ook hun politieke macht belangrijk vergroot. Het land toont imperialistische ambities, vergelijkbaar met die van Rusland. Ik ben wel eens bang dat dit door Europa onderschat wordt. Voor DMT is China niet een interessante markt. Wij hebben er wel zaken gedaan en hebben een Chinese partner maar in het land die het ‘copyright to copy’ zichzelf eigen heeft gemaakt is deze markt voor ons niet
interessant. En als zij over specifieke kennis en ‘know-how’ willen beschikken dan kopen ze hier wel een bedrijf die hun dat kan geven. Wij werken in het oosten liever met landen als Maleisië, waar ze niet alleen onze producten maar ook onze filosofie en professionaliteit willen kopiëren.

Nu de verkiezingen voor een Europees parlement geweest zijn pleit ik voor een Verenigd Europa. Wij moeten een economisch machtsblok blijven vormen tegen imperialistische grootmachten als China, Rusland en, wel van een andere orde, opkomende economieën als Turkije en India. Daarom is het ook zo’n achterlijk idee dat Engeland nog steeds denkt aan de touwtjes te kunnen trekken met hun Brexit-gedoe: hoezo ’Britannia rule the waves’? Een Verenigd Europa kan in een goede, onderlinge samenwerking (leger, onderwijs, gezondheidszorg, vrij handelsverkeer van goederen en diensten etc.) zoveel meer bereiken voor een land dan als dat land het individueel zou moeten doen. Jammer dat die Europese integratie zo moeilijk verloopt, het hangt veelal van los zand aan elkaar. En goed, er kan in Brussel nog veel verbeterd worden met minder bureaucratie en een eerlijker verdeling van gelden maar daar kunnen wij goede mensen voor kiezen die dat voor ons bepleiten en bevechten. Dat zijn de afgevaardigden, de vertegenwoordigers en de lobbyisten die het voor ons moeten doen. Niet Jan met de pet of Henk & Ingrid of Johan & Anita die via referenda een woordje denken mee te willen spreken. Die weten immers van niets en we hebben in Engeland gezien wat er dan van komt. Dat is een zwart gat waar geen land in terecht wil komen.

Een voorbeeld van een goed werkend Verenigd Europa zie ik eigenlijk al dagelijks om mij heen. Binnen ons bedrijf DMT werken Engelsen, Grieken, Fransen, Belgen, Italianen, Spanjaarden, Zweden, Hongaren, Estlanders, Nederlanders en Friezen onderling al dermate goed samen dat het ‘de gewoonste zaak van de wereld’ is. En daarnaast werken wij net zo gemakkelijk met collega’s en partners in Amerika, Canada, Maleisië, Ierland en Israel. Dat zie ik ook als een van de grootse waarden binnen ons bedrijf: de jonge, ambitieuze en goed opgeleide cosmopolieten die met een gezonde instelling onderling samenwerken aan een schone en welvarende toekomst.
Daar zie ik wel gat in.


Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology

Als ik dit schrijf is het is de week van het kenterpunt. Gisteren was het nog winter. Vandaag staat de zon loodrecht boven de evenaar en dan begint in Nederland de lente. Meteorologisch was die al begonnen op 1 maart, astronomisch gezien rekenen wij vanaf 20 maart. Dag en nacht duren op de eerste lentedag overal ter wereld even lang. Behalve in ons land, daar duurt de dag 10 minuten langer… het zal ook niet zo zijn. Dus hadden wij 10 minuten langer de tijd om bij te komen van het grote politieke kenterpunt: de coalitie is haar meerderheid in de eerste kamer kwijt en de VVD heeft haar meerdere moeten erkennen in het Forum voor de Democratie als grootste partij van dit land. En wellicht wordt het klimatologisch ook een kenterpunt. Of niet… het is maar net hoe je het bekijkt. Het zal wel wat honderdsten graden opwarming van de aarde duren voordat wij daarop het antwoord zullen weten. Wordt Thierry Baudet de nieuwe James Bond 0,00007 die met 13 zetels in de eerste kamer korte metten zal maken van het, met de hakken over de sloot nog nét voor de provinciale statenverkiezing door de coalitie gesloten, klimaatakkoord? Of zal de coalitie, met Jesse Klaver aan het groen-linkse roer, een nieuwe koers uitzetten? Of zal de Partij van de Arbeid de sleutelrol gaan vervullen in het lostrekken van het klimaatakkoord? Niemand weet het nog en ik al helemaal niet. Daar heb ik niet écht verstand van en ik wil het op deze plek eigenlijk niet over politiek hebben. Maar wat ik wel weet: zo schiet het niet op…

Voordat er echt beleid gemaakt is van het klimaatakkoord en in de praktijk kan worden gebracht zijn wij zomaar een paar gesmolten ijsbergen verder. En Thierry de Slingeraar zal er zeker geen beleid van willen maken maar eerder gehakt. Maar ach, ook dat komt wel goed. Alles volgt de wetten van de natuurkunde, denk ik dan maar. Helt het de ene kant over dan zorgt tegenwicht op de andere kant wel weer voor een natuurlijke balans. Niets is nog zeker, niets is niet terug te draaien, er zit nog heel veel gas in de Nederlandse bodem en de buizen liggen er gelukkig nog. Natuurlijk moeten wij blijven werken aan het kunnen voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs in 2050 maar wellicht kunnen wij er ook via andere wegen komen. Een politieke verschuiving geeft wellicht ook ruimte voor andere inzichten en oplossingen. Maar goed, genoeg nu over de politiek, wij zullen het wel zien. Laat ik het over andere zaken hebben. Want terwijl de heren en dames politici zich druk maken over gewonnen of verloren zetels en hun, daarvan afhankelijke, persoonlijke toekomst, blijft ondernemend Nederland doorwerken aan verdienmodellen die geheel los staan van een politiek klimaatakkoord maar wel belangrijk kunnen zijn in het terugdringen van de CO2-uitstoot.

Dat zie ik als het grootste pluspunt van de laatste jaren. Het dringt langzamerhand door, bij een steeds grotere groep mensen, dat wij anders met onze aarde moeten omgaan. En ook kunnen omgaan. Er zijn al zoveel alternatieven voor fossiele energie. En die worden technisch en economisch gezien alleen maar beter. De ontwikkelingen gaan bizar snel. En er gaan nog meer alternatieven komen. Bovendien, wat ‘vandaag’ niet kan is ‘morgen’ wel haalbaar. Regelmatig komen er weer uitvindingen in het nieuws die tot de verbeelding spreken. Onlangs hebben onderzoekers van de universiteit in Leuven een zonnepaneel gepresenteerd dat waterstofgas maakt uit vocht in de lucht. Twintig van deze zonnepanelen zouden een gezin een heel jaar lang van stroom en warmte kunnen voorzien. En er is een Fries bedrijf in Drachten die een onderwatervlieger heeft ontwikkeld die met de (getijden)stroming van water energie kan opwekken. Het idee van een vlieger die in de lucht energie opwekt bestond al veel langer maar nu is er ook een Nederlands bedrijf die dit concept verder commercieel ontwikkelt. Een groot inspirator en pionier op dat gebied was astronaut Wubbo Ockels. Auto’s en boten die rijden op zonnestralen, de elektrische hogesnelheid Superbus… alles begint bij een goed idee. Hij zag zichzelf als ‘astronaut van ruimteschip Aarde’ en daagde de studenten uit: “Wij moeten stoppen met het kapot maken van de aarde. Iemand moet beginnen. Waarom wij dan niet?”. En over het energievraagstuk zei hij: “Er is absoluut geen energieprobleem, wij gebruiken alleen de verkeerde technologie”. En dat onderschrijf ik volledig ook al lijken sommige oplossingen te mooi om waar te zijn en vaak hoor je er dan ook niets meer van.

De techniek is er al en wordt alleen maar beter en efficiënter én economischer én goedkoper én gebruiksvriendelijker én zoveel mooiers meer. Kijk naar de hoeveelheid alternatieven: bio-ethanol, methanol, wind- en zonne-energie, groene waterstof voor energieopslag, groen gas, bio-LNG… Het vertrouwen is er, het draagvlak wordt steeds groter en ik durf met grote zekerheid te stellen: het komt goed. Een wereld met steeds minder CO2 uitstoot gaat er komen. En misschien worden de doelstelling van Parijs 2050 wel eerder gehaald door de alsmaar sneller ontwikkelende wetenschap en technologie. En door de veranderende ‘mindset’ van veel mensen. Als ook de grote oliemaatschappijen en energiebedrijven het inzicht krijgen dat het einde van het tijdperk van de fossiele energie nadert en andere verdienmodellen voorhanden zijn dan kan het snel gaan. Nu zijn er nog zoveel belangen (lees: macht en geld) die de echte doorbraak vertragen. Daar verandert een klimaatmars nog niet veel aan. Waar wij wel wat aan kunnen hebben is een sterkere en strengere overheid. Die zich niet alleen richt op het terugdringen van de CO2 uitstoot maar de problematiek op meerdere fronten tegelijk aanpakt. Die regels opstelt waardoor het niet meer mogelijk is of te duur wordt om water, verpakt in tomaten, heen en weer te laten rijden tussen Nederland en Spanje. Of die er voor zorgt dat de enorme uitstoot van zware stookolie terug wordt gedrongen op vrachtschepen die containers vol met wattenstokjes vanuit China naar Nederland vervoeren (als het al niet voortijdig over boord slaat). En meer van die onzin. Er is nog zoveel te winnen…

Maar uiteindelijk komt het goed. En op tijd. Daar ben ik van overtuigd. Het moment komt dat er meer geld is te halen uit een circulaire economie dan uit een lineaire economie. Het moment komt dat fossiele energie niet meer kan concurreren met nieuwe (CO2 uitstoot-vrije) energie. Het moment komt dat de schone en welvarende toekomst waar wij als DMT ook aan werken geen toekomst meer is… maar er gewoon is. Met of zonder politiek gedoe. Dàt is pas een kenterpunt.

Erwin Dirkse
CEO DMT Environmental Technology